اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَيَومَئِذٍ لا يُسئَل‌ُ عَن ذَنبِه‌ِ إِنس‌ٌ وَ لا جَان‌ٌّ (39) فَبِأَي‌ِّ آلاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبان‌ِ (40)
پس روز قيامت سؤال نمي‌شود از گناهانش چه انس باشد و چه جن‌ّ (اشکال) صريح بعض آيات است که سؤال مي‌شود مثل آيه شريفه وَ قِفُوهُم إِنَّهُم مَسؤُلُون‌َ و الصّافّات آيه 24 و در اينکه آيه صريحا مي‌فرمايد سؤال نمي‌شوند.
(جواب) دو نحوه سؤال داريم يکي آنکه چه کردي! که تعبير به استفهام مي‌کنند مثل کسي که مأموريّت داشته براي انجام اموري از او مي‌پرسند چه کردي!
اينکه آيه شريفه راجع به اينکه قسمت است زيرا خداوند متعال مي‌داند نامه عمل در او ثبت است کتبه اعمال مي‌دانند ملائکه حفظه بلکه انبياء و ائمّه به تمام جزئيات کارها مطلع هستند و آيات بسيار و اخبار در اينکه باب بسيار است، ديگر آنکه با خويش چه کرديد! آيه وَ قِفُوهُم إِنَّهُم مَسؤُلُون‌َ راجع به اينکه قسمت است که مجازات مي‌شوند ان خيرا فخير و ان شرا فشر معناي مسئوليّت مجازات است چنانچه به کسي بگويي اگر فلان عمل را بجا آوردي مسئول واقع مي‌شوي يعني مؤاخذه مي‌کنند تو را.
جلد 16 - صفحه 383
فَيَومَئِذٍ لا يُسئَل‌ُ عَن ذَنبِه‌ِ إِنس‌ٌ وَ لا جَان‌ٌّ انس و جان نايب فاعل هستند و عن ذنبه متعلّق به يسئل است مقدّم شده براي تأکيد است کانّه مي‌فرمايد: لا يُسئَل‌ُ عَن ذَنبِه‌ِ إِنس‌ٌ وَ لا جَان‌ٌّ.