تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
وَ النَّجْمِ إِذا هَوى «1»
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ النَّجْمِ إِذا هَوى: قسم به ستاره چون طلوع کند و بلند برآيد، يا غروب نمايد و فرود آيد. مفسرين را در اين ستاره اقوالى است:
1- «اسم جنس» يعنى سوگند به ستارگان که موجب زينت آسمان و راه‌نماى مسافران‌اند در صحرا و دريا، و رجم کنندگان شياطين‌اند در زمان استراق سمع.
2- نجوم آيات قرآن است و «هوى» به معنى نزول مانند قوله تعالى «فلا اقسم بمواقع النجوم «1»» سوگند به سوره و آياتى که به نجوم متفرقه فرود آمده در عرض بيست و سه سال.
3- نبات زمين که آن را ساق نباشد مانند آيه «وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ» «2»:
سوگند به گياهى که به زمين افتد.
4- ستاره‌ها که نزد قيام قيامت طمس گردند مانند آيه «فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ «3»».
5- کواکبى که وقت سحر نزديک غروب شوند و علامت متهجدان است که در آن وقت به تهجد و عبادت قيام کنند.
6- ستاره ثريا که سقوط نمايد و غايب شود با فجر.
7- عامه از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که مراد ستاره وجود حضرت محمدى صلّى اللّه عليه و آله است که در شب معراج از آسمان فرود آمد به بالا رفت «4».
«1» سوره واقعه آيه 75.
«2» سوره الرحمن آيه 6.
«3» سوره مرسلات آيه 8.
«4» منهج الصادقين، ج 9، ص 68، در آنجا آمده: «فرود آمد يا به بالا رفت». و مجمع ج 5 ص 172 انتهاى روايت چنين است: از آسمان هفتم فرود آمد.
جلد 12 - صفحه 321
8- در مجالس «1» ابن عباس و على بن مغازلى که يکى از مشاهير اهل سنت است روايت نموده که من با جمعى شبى نماز عشا را با حضرت خوانديم. بعد از نماز روى مبارک به ما کرد و فرمود: زود باشد کوکبى از آسمان، وقت طلوع فجر، درآيد در خانه يکى از شما، پس هر که اين ستاره در خانه او فرود آيد آن کس وصى و خليفه من و امام بعد از من است.
پس چون نزديک فجر شد هر يک از ما به در خانه خود نشستيم به انتظار آنکه ساقط شود آن ستاره در خانه ما، و کسى که طمع او در اين باب بيشتر بود، عباس بن عبد المطلب بود. پس چون فجر طالع شد فرود آمد از آسمان کوکبى و ساقط شد در خانه حضرت على بن ابى طالب عليه السّلام. چون حضرت رسول صلّى الله عليه و آله فرمود: يا على، قسم به آنکه مبعوث فرمود مرا به نبوت، بتحقيق واجب شد بر تو وصايت و خلافت و امامت بعد از من.
عبد اللّه ابى و منافقان جسارت نمودند و گفتند: حضرت محمد «صلى اللّه عليه و آله» گمراه شد در محبت ابن عم خود، و نمى‌گويد در شأن او مگر به هواى نفس؛ آيه شريفه نازل شد: «وَ النَّجْمِ إِذا هَوى» قسم به ستاره چون فرود آمد که آيات عظمت الهى است.