آیه ۱ سوره نجم

سوره نجم(النجم)، آیه ۱ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۶

وَ النَّجْمِ إِذَا هَوَى

سوگند به ستاره هنگامی که افول می‌کند،

معنی کلمات و عبارات
«النَّجْمِ»: جنس نجم مراد است و شامل همه ستارگان آسمان می‌گردد. «هَوی»: غروب کرد. مراد غروب ستارگان در همه اوقات، یا غروب و فرو افتادن آنها در پایان جهان است. بعضی (هَوی) را برای طلوع و غروب استعمال کرده‌اند (نگا: المراغی). به هر حال، اشاره به طلوع و غروب ستارگان است که از نشانه‌های بارز عظمت یزدان، و از اسرار بزرگ آفرینش، و از مخلوقات فوق‌العاده عظیم پروردگارند.
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۱تا ۴

محمد بن العباس بعد از چهار واسطه از امام صادق علیه‌السلام و آن بزرگوار از رسول خدا صلى الله علیه و آله نقل نماید که فرمود: من سید النّاس هستم و در این باره فخرى بر من نیست و على سید المؤمنین است. بار خدایا دوست بدار کسى را که على را دوست بدارد و دشمن بدار کسى را که على را دشمن بدارد، مردى از قریش گفت: محمد در صدد تحسین و تعریف پسرعموى خویش است سپس این آیات نازل گردید و خاطر نشان ساخت که گفتار پیامبر درباره پسرعموى خود از روى هوى هوس نبوده بلکه از وحى پروردگار است. و نیز محمد بن العباس بعد شش واسطه از امام صادق علیه‌السلام نقل نماید که هنگامى که رسول خدا صلی الله علیه و آله در روز غدیر خم على را به عنوان ولایت معرفى فرمود، مردم سه فرقه شدند. دسته اى گفتند: محمد گمراه شده است. فرقه اى گفتند: در غوایت افتاده است، طائفه اى گفتند: از روى هوى و هوس درباره اهل بیت و پسرعموى خود سخن مى گوید سپس خداوند این آیات را نازل فرمود.

البرهان فی تفسیر القرآن.

نکات آیه
۱ - سوگند الهى، به هر ستاره آن گاه که غروب مى کند. «و النجم إذا هوى» «نجم» به معناى ستاره است و «الف و لام» آن جنس و مفید عموم است; یعنى، «اقسم بکلّ نجم إذا هوى». «هُوِىّ» (مصدر «هوى») به معناى فرو افتادن است و در آیه شریفه بر غروب کردن اطلاق شده است. ۲ - غروب ستارگان، نمودى از قدرت و تدبیر آفریدگار جهان «و النجم إذا هوى» از آن جا که سوگند، به چیزى یاد مى شود که داراى اهمیت و پیامدار معنایى باشد مى توان گفت که سوگند الهى به غروب ستارگان، براى توجه دادن بشر به تنظیم گر نظام آنها است. ۳ - مظاهر طبیعت، شایان تأمل و درس آموزى است. «و النجم إذا هوى» سوگند به ستارگان، در حقیقت سوگند به مظهرى از مظاهر طبیعت است که در ظهور و افول خویش براى انسان درس و پیام دارد. ۴ - سوگند خداوند به شهاب سنگ ها، هنگامى که سقوط مى کنند. * «و النجم إذا هوى» برخى از مفسران «نجم» را - به قرینه «إذا هوى» (آن گاه که سقوط کند) - به معناى شهاب گرفته اند. ۵ - سوگند خداوند به قرآن، به هنگام نزول آیات آن * «و النجم إذا هوى» برداشت یاد شده، بدان احتمال است که مراد از «نجم» - چنان که برخى از مفسران گفته اند - قرآن باشد; زیرا آیات قرآن «نجوماً» (جداجدا و به تدریج) نازل شده است. ۶ - قرآن، ستاره هدایت براى انسان ها * «و النجم إذا هوى» در صورتى که مراد از «نجم» قرآن باشد، اطلاق «نجم» بر قرآن مى تواند به منظور مطلب بالا باشد. ۷ - سوگند الهى به ستاره ثریا هنگامى که غروب کند. «و النجم إذا هوى» «نجم» بر ستاره ثریا نیز اطلاق مى شود (قاموس المحیط). گفتنى است «ال» در «النجم» بنابراین اطلاق، براى عهد است.
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۸ - «عن أبى الحسن الرضا(ع) ... قال: النجم رسول اللّه(ص) و قد سمّاه اللّه فى غیر موضع، فقال: «و النجم إذا هوى»... . [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۳۴۳; نورالثقلین، ج ۵، ص ۱۴۵، ح ۶.] از امام رضا(ع) روایت شده... که فرمود: مراد از «نجم» رسول خدا(ص) است و خداوند رسول خود را در مواردى [از قرآن] نجم نامیده و فرموده است: و النجم إذا هوى»... .

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
  • تایید و تاکید خداوند بر راستگویی پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، در نزول وحی بر او+۳ آیه
  • سوگند خدا به ستاره، به هنگام غروب ان
  • طلوع و غروب ستاره ها، در نظام گردشی خود+۱ آیه
  • سوگند خداوند به ستاره شعری، هنگام عبور ان
  • سوگند خداوند به شهاب، هنگام حرکت ان از مکانی به مکان دیگر
  • زمان غروب ستارگان، مورد سوگند خداوند
  • سوگند خداوند به ستاره ثریّا، هنگام غروب ان
  • سوگند خداوند به ستاره ثریّا، هنگام غروب ان، جهت تاکید بر مبرّا بودن پیامبر(صلی الله علیه واله) از گمراهی
  • قدرت فوق العاده جبرییل، عامل مصونیّت پیامبر(صلی الله علیه واله) از هر نوع انحراف و اعوجاج در دریافت وحی+۹ آیه
  • قدرت فوق العاده جبرییل، حافظ سلامت وحی و قران، از هر نوع کژی و انحراف+۹ آیه
  • نجم، از اسما و صفات قران
  • قسم خداوند به ستارگان، هنگام غروب
  • قسم خداوند به ستاره ثریّا، هنگام غروب کردنش
  • سوگند خداوند به قران، برای تاکید بر گمراه نبودن پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • سوگند خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) جهت تاکید بر هدایت پیشه بودن ان حضرت+۱ آیه
  • تایید و تاکید خداوند بر صداقت پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، در نزول وحی بر او+۱ آیه
  • قسم الهی، جهت تاکید بر عصمت پیامبر صلی الله علیه و اله در گفتار+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، ستارهای هدایتگر و بدون کمترین انحراف و گمراهی+۱ آیه
  • قسم الهی به محمّد صلی الله علیه و اله، در مورد گمراه نبودن ان حضرت+۱ آیه
  • سوگند خداوند به غروب ستاره، جهت اثباتحقّانیّت معراج محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • اتّکای پیامبر صلی الله علیه و اله به مبدا وحی بازدارنده ان حضرت از هر انحراف و هواپرستی+۱ آیه
  • منزّه بودن پیامبر صلی الله علیه و اله از هواپرستی+۱ آیه
  • عصمت پیامبر صلی الله علیه و اله در ابلاغ وحی+۲ آیه
  • وحی خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله با سخن گفتن با ایشان در معراج
واژه‌ها