اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن هِي‌َ إِلاّ أَسماءٌ سَمَّيتُمُوها أَنتُم وَ آباؤُکُم ما أَنزَل‌َ اللّه‌ُ بِها مِن سُلطان‌ٍ إِن يَتَّبِعُون‌َ إِلاَّ الظَّن‌َّ وَ ما تَهوَي الأَنفُس‌ُ وَ لَقَد جاءَهُم مِن رَبِّهِم‌ُ الهُدي «23»
نيست اينکه مگر اسمهايي که شما مشرکين روي آنها گذارده‌ايد شما و پدران شما که هيچ دليلي و برهاني خداوند عالم بر شما نازل نفرموده متابعت نمي‌کنند مگر گمان و خيالبافي و تخيلات قلبي و آنچه هواي نفس آنها و خواهشهاي نفساني آنها تقاضا کند و حال آنکه آمد آنها را از جانب پروردگار آنها هدايت به راه حق.
إِن هِي‌َ إِلّا أَسماءٌ سَمَّيتُمُوها اسم يکي را لات گذارده، و ديگري را عزّي، و ديگر را سواع، يکي را نسر، يکي را يعوق، يکي را يغوث و غير اينها.
أَنتُم وَ آباؤُکُم يک قسمت را شما اختراع کرده‌ايد، و يک قسمت را پيشينيان شما بعين مثل اينکه بتها مثل اينکه صورت‌کشيها است، يکي را اسم مي‌گذارند رستم، يکي افراسياب حتي صورت انبياء از آدم تا خاتم حتّي صورت ائمّه اطهار و علماء اعلام صورت ملائکه و جبرائيل حتي صورت شيطان، يکي از اينها به پرسد شما کجا اينها را ديده‌ايد يا عکس آنها را دست آورده‌ايد، با اينکه صورت کشي حرام است حتي مجسّمه حيوانات و انسان حرام است و اجرت بر آن سحت است اشکال: اگر چنين است پس چرا حضرت عيسي از گل صورت طيور ميکشيد و نفخ ميکرد پرواز ميکرد که مي‌فرمايد: أَنِّي أَخلُق‌ُ لَکُم مِن‌َ الطِّين‌ِ کَهَيئَةِ الطَّيرِ فَأَنفُخ‌ُ فِيه‌ِ فَيَکُون‌ُ طَيراً بِإِذن‌ِ اللّه‌ِ آل عمران آيه 43 و براي حضرت سليمان تمثال مي‌ساختند که مي‌فرمايد: يَعمَلُون‌َ لَه‌ُ ما يَشاءُ مِن مَحارِيب‌َ وَ تَماثِيل‌َ وَ جِفان‌ٍ کَالجَواب‌ِ وَ قُدُورٍ راسِيات‌ٍ سبأ آيه 12.
جواب: اما عيسي (ع) براي اعجاز بود که گل حيوان شود و پرواز کند بعين مثل اينکه خداوند صورت آدم و حوّي را از طين خلق فرمود و در او نفخ فرمود که مي‌فرمايد: فَإِذا سَوَّيتُه‌ُ وَ نَفَخت‌ُ فِيه‌ِ مِن رُوحِي الاية حجر آيه 29، و اما سليمان تمثال حيوانات نبوده، بلکه مثل اشجار و رياحين و اشباه اينها بوده.
جلد 16 - صفحه 331
ما أَنزَل‌َ اللّه‌ُ بِها مِن سُلطان‌ٍ کدام پيغمبري و کدام وحيي و کدام عقلي و کدام دليلي و برهاني قائم شده و خبر بشما داده‌اند که اينها آلهه شما هستند و اسامي هر يک را بيان کرده شما که مثل طبيعي نيستيد که منکر خداي متعال باشيد بايد هر امري بالاخص امر اعتقادي از جانب او بشما برسد مدرک شما چيست!
که مي‌گوئيد:
ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي زمر آيه 4 و مي‌گوئيد: در هر فحشايي وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها اعراف آيه 27 هيچ مدرکي ندارند.
إِن يَتَّبِعُون‌َ إِلَّا الظَّن‌َّ فقط خيالبافي و گمان بيجا که از آباء آنها بآنها رسيده که گفتند: إِنّا وَجَدنا آباءَنا عَلي أُمَّةٍ وَ إِنّا عَلي آثارِهِم مُهتَدُون‌َ و گفتند:
إِنّا عَلي آثارِهِم مُقتَدُون‌َ زخرف آيه 21 و 22.
وَ ما تَهوَي الأَنفُس‌ُ و هواي نفس شما را وادار کرده باين، در واقع متابعت هواي نفس ميکنيد و نميدانيد. که إِن‌َّ النَّفس‌َ لَأَمّارَةٌ بِالسُّوءِ يوسف آيه 53 مثل اينکه نفس خود را خداي خود مي‌دانيد که مي‌فرمايد: أَ رَأَيت‌َ مَن‌ِ اتَّخَذَ إِلهَه‌ُ هَواه‌ُ فرقان آيه 45 وَ لَقَد جاءَهُم مِن رَبِّهِم‌ُ الهُدي از اول دنيا قبل از زمان نوح تا زمان حضرت خاتم انبياء و رسل بسيار در هر عصر و زماني آمدند و اوّلين دعوت آنها توحيد بود و با معجزات باهرات و ادله روشن که از هر جهت حجت را بر تمام تمام کردند و راه عذري بر احدي باقي نگذاشتند.
آيا براي انسان ميسر است آنچه آرزو ميکند نه چنين است، پس اختصاص دارد براي خدا آخرت و دنيا بهر که هر چه بخواهد مي‌دهد و هر که را نخواهد نمي‌دهد.