اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
الَّذِين‌َ يَجتَنِبُون‌َ کَبائِرَ الإِثم‌ِ وَ الفَواحِش‌َ إِلاَّ اللَّمَم‌َ إِن‌َّ رَبَّک‌َ واسِع‌ُ المَغفِرَةِ هُوَ أَعلَم‌ُ بِکُم إِذ أَنشَأَکُم مِن‌َ الأَرض‌ِ وَ إِذ أَنتُم أَجِنَّةٌ فِي بُطُون‌ِ أُمَّهاتِکُم فَلا تُزَکُّوا أَنفُسَکُم هُوَ أَعلَم‌ُ بِمَن‌ِ اتَّقي (32)
کساني هستند که اجتناب مي‌کنند از معاصي بزرگ و قبايح عقليه مگر چيزهايي که موجب ملالت و خفت و سرزنش ميشود محققا خداوند مغفرت و آمرزش او بسيار وسعت دارد او داناتر است بشما زماني که شما را از زمين ايجاد فرمود و زماني که مستور بوديد در شکمهاي مادران خود، پس نفوس خود را تعريف نکنيد و مذکي نشماريد او داناتر است بکسي که متقي و پرهيزکار باشد.
جلد 16 - صفحه 337
الَّذِين‌َ يَجتَنِبُون‌َ کَبائِرَ الإِثم‌ِ معاصي کبيره گفتند: آن معاصي است که خدا وعده آتش يا وعده عذاب داده يا در نظر اهل شرع بزرگ شمرده شده يا نسبت بيک معصيت کبيره اشد قرار داده شده، مثل اينکه
(الغيبة اشد من الزنا
و
الکذب شر من الشراب)
وَ الفَواحِش‌َ جمع فحشاء و مراد کارهائيست که در نظر جامعه قبيح و زشت است، مثل زنا که زانيه را فاحشه مي‌گويند يا عمل قوم لوط که مي‌فرمايد وَ تَأتُون‌َ فِي نادِيکُم‌ُ المُنکَرَ عنکبوت آيه 28 که گفتند: مراد اخراج ريح در مجالس و محافل ميکردند، بالجمله قبايح و منکرات.
إِلَّا اللَّمَم‌َ يعني کارهايي که مورد ملامت ميشود و سزاوار نيست از انسان صادر شود و گفتند: صغائر ذنوب که تعبير بسيئات فرموده که مي‌فرمايد: إِن تَجتَنِبُوا کَبائِرَ ما تُنهَون‌َ عَنه‌ُ نُکَفِّر عَنکُم سَيِّئاتِکُم نساء آيه 35.
إِن‌َّ رَبَّک‌َ واسِع‌ُ المَغفِرَةِ در اخبار دارد فرداي قيامت چنان دستگاه مغفرت الهي توسعه پيدا مي‌کند که هيچ نبي مرسلي و ملک مقربي تخيل نمي‌کرد، و در قرآن مي‌فرمايد قُل يا عِبادِي‌َ الَّذِين‌َ أَسرَفُوا عَلي أَنفُسِهِم لا تَقنَطُوا مِن رَحمَةِ اللّه‌ِ إِن‌َّ اللّه‌َ يَغفِرُ الذُّنُوب‌َ جَمِيعاً إِنَّه‌ُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِيم‌ُ زمر آيه 54.
هُوَ أَعلَم‌ُ بِکُم خداوند بنده شناس است از باطن و ظاهر هر که خبر دارد.
إِذ أَنشَأَکُم مِن‌َ الأَرض‌ِ که حضرت آدم را از تراب زمين خلق فرمود و نطفه‌هاي شما را از مأکولات زمين مقرر فرمود و گوشت و پوست و اعضاء و جوارح شما را نيز از همين مأکولات روئيده شده از زمين در شکمهاي مادرهاي شما خلق فرمود که تمام شما از زمين بوده‌ايد.
وَ إِذ أَنتُم أَجِنَّةٌ فِي بُطُون‌ِ أُمَّهاتِکُم اجنه جمع جن‌ّ است و جن در لغت بمعني ستر است يعني مستور بوديد در شکمهاي مادرهاي خود و لذا طفل را تا به دنيا نيامده جنين مي‌نامند که سقط جنين حرام است و ديه دارد و در جاي ديگر مي‌فرمايد:
يَخلُقُکُم فِي بُطُون‌ِ أُمَّهاتِکُم خَلقاً مِن بَعدِ خَلق‌ٍ فِي ظُلُمات‌ٍ ثَلاث‌ٍ زمر آيه 8 ظلمت مشيمه و رحم و بطن فَلا تُزَکُّوا أَنفُسَکُم تزکيه نفس قبيح است از امير المؤمنين است در معرّفي انسان مي‌فرمايد:
جلد 16 - صفحه 338
اوله نطفة قذرة و آخره جيفة نتنة و بينهما حامل العذرة
جايي براي تذکيه باقي نمي‌ماند ملاک خوبي تقوي است که مي‌فرمايد هُوَ أَعلَم‌ُ بِمَن‌ِ اتَّقي و مراتب تقوي را مکرّرا بيان کرده‌ايم.