تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ کَذلِکَ أَوْحَيْنا إِلَيْکَ قُرْآناً عَرَبِيًّا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَ مَنْ حَوْلَها وَ تُنْذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ لا رَيْبَ فِيهِ فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ «7»
وَ کَذلِکَ أَوْحَيْنا إِلَيْکَ: و همچنين وحى فرستاديم بسوى تو، قُرْآناً عَرَبِيًّا: در حالتى که آن قرآنى است عربى، يعنى چنانچه وحى نموديم هر پيغمبرى را به زبان قوم خود، همچنين وحى کرديم بسوى تو قرآن را به زبان قوم که عربى باشد، لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى: تا بترسانى اهل مکه را، وَ مَنْ حَوْلَها: و کسانى را که اطراف آن هستند تا انتهاى ربع مسکون. تسميه مکه به أم القرى به جهت انبساط همه زمين است از تحت آن، و اصل جميع نواحى عالم باشد. وَ تُنْذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ: و بترسانى همه ايشان را از روز جمع شدن مردم که قيامت باشد، لا رَيْبَ فِيهِ: نيست شکى در وقوع آن در نفس الامر، اگرچه شکاک شک نمايد. قيامت را روز جمع نامند به اعتبار آنکه خلق اولين و آخرين در آن مجتمع شوند، يا به اعتبار آنکه ارواح به اجساد تعلق يابد. بعد از آنکه همه محاسبه شوند به اعمال خود، فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ: بعضى را بهشت برند به جهت طاعت و عبادت که مؤمنان موحدند، وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ: و گروهى ديگر در جهنم اندازند به جهت کفر و عناد و مخالفت که مشرکان و معاندان‌اند.
عبد اللّه عمر روايت نموده «1» که روزى حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله بيرون آمد و دو صحيفه در دست داشت، فرمود: دانى اين صحيفه‌ها چيست؟ گفتم:
نه، فرمود: آنچه در دست راست دارم نامه‌ايست اسامى نيکوکاران که اهل بهشت‌اند در آن ثبت که هيچ کم و زياد نشود، و اينکه در دست چپ دارم نام بدکاران که اهل جهنمند در آن مندرج و هيچ کم و زياد نگردد، بعد اين آيه
«1» منهج الصادقين، چاپ 1333 شمسى، ج 8، ص 201- 200.
جلد 11 - صفحه 399
تلاوت نمود «فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ».
تبصره:
ممکن است استدلال بر خاتميت حضرت محمد بن عبد اللّه صلّى اللّه عليه و آله به اين آيه شريفه باشد که بعد از آن حضرت پيغمبرى مبعوث نشده و نخواهد شد تا روز قيامت بدين تقرير، که مى‌فرمايد: وحى فرستاديم بسوى تو که بترسانى اهل مکه و کسانى که حوالى مکه معظمه مرکز باشد، پس اطراف آن محيط عالم خواهد بود. و اين مطلب محقق شده آيات قرآنى عام است تمام مکلفين را تا روز قيامت، پس لازم آيه شمول آيه «لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى وَ مَنْ حَوْلَها» در هر عصر و زمان تا انقراض عالم، بنا براين رادع و مانع خواهد بود بعث نبوت و شريعتى را بعد از آن حضرت، و اين امر لازمه دارد ختم شريعت و نبوت را تا آخر دنيا.