اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ کَذلِک‌َ أَوحَينا إِلَيک‌َ قُرآناً عَرَبِيًّا لِتُنذِرَ أُم‌َّ القُري وَ مَن حَولَها وَ تُنذِرَ يَوم‌َ الجَمع‌ِ لا رَيب‌َ فِيه‌ِ فَرِيق‌ٌ فِي الجَنَّةِ وَ فَرِيق‌ٌ فِي السَّعِيرِ «7»
و همين نحو وحي نموديم بسوي تو قرآن را به لسان عربي فصيح بر اينکه انذار فرمايي اهل مکه معظمه که ام القري است و اطراف مکه بلاد عرب نشينان را و انذار فرمايي آنها را يوم الجمع که روز قيامت باشد که خلق اولين و آخرين در آن روز مجتمع ميشوند که هيچ ريب و شک و شبهه‌اي در آن نيست و تمام آنها دو فرقه ميشوند يک فرقه در بهشت و يک فرقه در سعير جهنّم.
وَ کَذلِک‌َ أَوحَينا إِلَيک‌َ همين نحوي که ما وحي فرستاديم بر انبياء سلف وحي فرستاديم بسوي شما که بتوسط روح الامين جبرئيل باشد قُرآناً عَرَبِيًّا که ميفرمايد وَ إِنَّه‌ُ لَتَنزِيل‌ُ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ نَزَل‌َ بِه‌ِ الرُّوح‌ُ الأَمِين‌ُ عَلي قَلبِک‌َ لِتَکُون‌َ مِن‌َ المُنذِرِين‌َ بِلِسان‌ٍ عَرَبِي‌ٍّ مُبِين‌ٍ- شعراء آيه 192 الي 195- لِتُنذِرَ أُم‌َّ القُري مکّه معظّمه را ام القري گفتند چون اول
جلد 15 - صفحه 457
زمين که از زير کره آب خارج شد زمين مکه بود چنانچه ميفرمايد إِن‌َّ أَوَّل‌َ بَيت‌ٍ وُضِع‌َ لِلنّاس‌ِ لَلَّذِي بِبَکَّةَ مُبارَکاً- آل عمران آيه 90- و اينکه پيغمبر اکرم را مي‌گفتند يعني از ام القري است چنانچه مکّي المدني‌ّ هم ميگويند و اهل هر شهري و مملکتي را نسبت بآن ميدهند حجازي، شامي، عراقي، ايراني، اصفهاني، طهراني، نه اينکه بعض جهّال گفتند يعني بيسواد.
وَ مَن حَولَها و لو پيغمبر مبعوث بر جن‌ّ و انس تا دامنه قيامت بود لکن اولا مأمور بود و قرآن مجيد ناطق است که انذار فرمايد اهل حجاز را که ما حول مکه بودند از همين جهت بلسان آنها نازل شد که ميفرمايد قُرآناً عَرَبِيًّا و ميفرمايد وَ ما أَرسَلنا مِن رَسُول‌ٍ إِلّا بِلِسان‌ِ قَومِه‌ِ- ابراهيم آيه 4-.
وَ تُنذِرَ يَوم‌َ الجَمع‌ِ لا رَيب‌َ فِيه‌ِ چنانچه مکرر بيان کرده‌ايم که اگر دستگاه قيامت نباشد خلقت عالم لغو مي‌شود.
فَرِيق‌ٌ فِي الجَنَّةِ مؤمنين کائنا ما کان.
وَ فَرِيق‌ٌ فِي السَّعِيرِ غير مؤمن که از روي تقصير ايمان نياورده باشد و اما اگر از روي قصور بوده لا في الجنة و لا في السعير.