اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
تَرَي الظّالِمِين‌َ مُشفِقِين‌َ مِمّا کَسَبُوا وَ هُوَ واقِع‌ٌ بِهِم وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ فِي رَوضات‌ِ الجَنّات‌ِ لَهُم ما يَشاؤُن‌َ عِندَ رَبِّهِم ذلِک‌َ هُوَ الفَضل‌ُ الکَبِيرُ «22»
مي‌بيني ظالمين را ترسنده از آنچه کسب کرده‌اند و او واقع شده بر آنها و کساني که ايمان آورده‌اند و اعمال صالحه بجا آورده در باغستانهاي بهشت از براي آنهاست آنچه بخواهند نزد پروردگارشان اينست آن فضل بزرگ.
تَرَي الظّالِمِين‌َ مُشفِقِين‌َ اشفاق خوف از وقوع امري است، و پيشامد سويي و از اينکه جمله استفاده ميشود که کفّار و مشرکين و ارباب ضلالت يقين به مسلک و طريقه خود ندارند و احتمال حقّيت اسلام را هم ميدهند چنانچه صريح بسياري از آيات است چنانچه مي‌فرمايد وَ ما لَهُم بِذلِک‌َ مِن عِلم‌ٍ إِن هُم إِلّا يَظُنُّون‌َ- جاثيه آيه 23- و گفتند إِن نَظُن‌ُّ إِلّا ظَنًّا وَ ما نَحن‌ُ بِمُستَيقِنِين‌َ- جاثيه آيه 31- و غير اينها از آيات. بنا بر اينکه مي‌گوئيم که بحکم عقل مستقل و و جدان اينکه انسان اگر احتمال ضرر در امري دهد و لو احتمال ضعيف عقل و و جدان حکم ميکند که بايد احتياط کند و فحص کند تا يقين پيدا کند مثل اينکه احتمال دهد در فراشش عقربي باشد يا در طريقش قطّاع طريق يا حيوان درنده باشد بدون فحص اقدام نميکند چه رسد ضرر عظيم باشد مثل عذاب جحيم و حميم.
مِمّا کَسَبُوا از شرک و کفر و فسق و فجور و ظلم و ضلالت، و اعمال ناشايسته که از آنها سرزده.
وَ هُوَ واقِع‌ٌ بِهِم البته صد البته گرفتار خواهند شد چه ببلاهاي
جلد 15 - صفحه 480
دنيوي و چه بعذابهاي اخروي.
وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ فِي رَوضات‌ِ الجَنّات‌ِ روضه به زبان ما باغستان است که سبز و خرم و فواکه و رياحين داشته باشد، و جنات اينکه اشجارش سر بهم آورده و اوراقش ستر کرده و سايه انداخته لَهُم ما يَشاؤُن‌َ عِندَ رَبِّهِم هر چه بخواهند خداوند بآنها تفضّل مي‌فرمايد و اينکه وعده الهي تخلّف‌پذير نيست.
ذلِک‌َ هُوَ الفَضل‌ُ الکَبِيرُ بالاخص که دوام داشته باشد و تمام شدني نباشد.