سوره شوری(الشورى)، آیه ۲۲ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۸۵
تَرَى الظَّالِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا كَسَبُوا وَهُوَ وَاقِعٌ بِهِمْ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِي رَوْضَاتِ الْجَنَّاتِ لَهُم مَّا يَشَاءُونَ عِندَ رَبِّهِمْ ذَٰلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ
(در آن روز) ستمگران را میبینی که از اعمالی که انجام دادهاند سخت بیمناکند، ولی آنها را فرامیگیرد! امّا کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند در باغهای بهشتند و هر چه بخواهند نزد پروردگارشان برای آنها فراهم است؛ این است فضل (و بخشش) بزرگ!
معنی کلمات و عبارات
«الظَّالِمِینَ»: کافرین. «هُوَ»: کیفر کارهائی که کردهاند. وبال. «وَاقِعٌ بِهِمْ»: بدیشان میرسد و ایشان را فرا میگیرد. «رَوْضَاتِ»: باغهای خرم و سرسبز. «الْفَضْلُ»: عطیه. لطف.
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱ - ستم پیشگان، هراسناک از عملکرد خویش در صحنه قیامت «ترى الظلمین مشفقین ممّا کسبوا و هو واقع بهم»
به قرینه ذیل این آیه - که در مورد قیامت است - به دست مى آید که صدر آیه ترسیم کننده صحنه اى از قیامت است.
۲ - منکران رستاخیز و دنیامداران، هراسناک از دستاوردهاى خود، در قیامت «ترى الظلمین»
تعبیر «الظالمین» در آیه شریفه، عنوانى است که بر منکران معاد و دنیامداران مطرح درآیات پیشین اطلاق شده است.
۳ - دنیا جویان آسایش طلب، فاقد امنیت و آسایش در آخرت «یستعجل بها الذین لایؤمنون ... و من کان یرید حرث الدنیا ... ترى الظلمین مشفقین ممّا کسبوا»
۴ - آثار ترس و دلهره، آشکار در چهره ستمکاران و منکران معاد، در قیامت «ترى الظلمین مشفقین»
واژه «ترى» اشعار به مطلب یاد شده دارد.
۵ - بیم و هراس انسان ها در قیامت، از عملکرد و دستاورد خود آنان است. «ترى الظلمین مشفقین ممّا کسبوا»
۶ - عملکرد انسان ها، تعیین کننده سرنوشت آنان در آخرت «ترى الظلمین مشفقین ممّا کسبوا»
۷ - عذاب دردناک و سخت ستمکاران در قیامت، بازتاب عملکرد خود آنان است. «و إنّ الظلمین لهم عذاب ألیم . ترى الظلمین مشفقین ممّا کسبوا و هو واقع بهم»
چنانچه که مراد از «ما» در «ما کسبوا» عمل باشد و ضمیر «هو» به آن بازگردد، از ارتباط دو آیه ، مى توان استفاده کرد که «عذاب ألیم» چیزى جز عملکرد انسان نیست.
۸ - تجسم اعمال انسان در قیامت «ممّا کسبوا و هو واقع بهم»
بنابراین که مراد از «ما» عمل باشد و «هو» به آن باز گردد، برداشت بالا استفاده مى شود.
۹ - مؤمنان نیک کردار، ایمن در قیامت و برخوردار از بوستان هاى بهشت «و الذین ءامنوا و عملوا الصلحت فى روضات الجنّات»
از تقابل «ترى الظالمین» با «و الذین ءامنوا» مطلب یاد شده استفاده مى شود.
۱۰ - بهشت، داراى باغ هایى خرم و سرسبز با درختانى انبوه «فى روضات الجنّات»
۱۱ - امنیت و آرامش در عرصه قیامت، ره آورد ایمان و عمل صالح است. «ترى الظلمین مشفقین ... و الذین ءامنوا و عملوا الصلحت فى روضات الجنّات»
از مقابله دو گروه ستمکاران و مؤمنان و این که آیه شریفه هراس را به ستمکاران نسبت داده است، مى توان استفاده کرد که مؤمنان در عرصه قیامت ترسى نداشته و در امنیت به سر خواهند برد.
۱۲ - بارورى ایمان و عمل صالح، در گرو همراهى آن دو با یکدیگر است. «و الذین ءامنوا و عملوا الصلحت»
۱۳ - تمامى خواسته هاى مادى و معنوى مؤمنان نیک کردار، در بهشت فراهم است. «لهم ما یشاءون عند ربّهم»
۱۴ - اراده و خواست مؤمنان بهشتى، مؤثر در پدید آمدن نعمت ها و خواسته هاى آنان «لهم ما یشاءون عند ربّهم»
۱۵ - مؤمنان نیک کردار، برخوردار از قرب خداوند و مورد عنایت ویژه او در جهان آخرت «و الذین ءامنوا و عملوا الصلحت ... عند ربّهم»
۱۶ - بهشت، مقام قرب الهى است.* «فى روضات الجنّات ... عند ربّهم»
بنابراین احتمال که «عند ربّهم» خبر دیگرى براى «الذین...» باشد، مطلب بالا قابل برداشت است.
۱۷ - پاداش الهى به بهشتیان، فراوان و توصیف ناپذیر است. «و الذین ءامنوا ... ذلک هو الفضل الکبیر»
بنابراین که «ذلک» اشاره به مجموعه هاى نعمت هاى بهشتیان داشته باشد، برداشت یاد شده به دست مى آید.
۱۸ - برخوردارى مؤمنان، از نعمت هاى فراوان و نامحدود بهشت، رهین فضل الهى و فراتر از استحقاق ایشان است. «لهم ما یشاءون عند ربّهم ذلک هو الفضل الکبیر»
۱۹ - تحقق همه خواسته هاى انسان در بهشت، نمود فضل بزرگ خداوند است. «لهم ما یشاءون ... ذلک هو الفضل الکبیر»
۲۰ - برخوردارى ها و نعمت هاى بى پایان بهشت، نشانگر فضل و رحمت خدا است و نه رفاه و خوشى محدود کافران در دنیا. «یرزق من یشاء ... و من کان یرید حرث الدنیا نؤته منها ... لهم ما یشاءون ... ذلک هو الفضل الکبیر»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۵۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اراده بهشتیانآثار اراده مؤمنانآثار ترس اخروی مکذبان معادآثار عمل ناپسند ظالمانبی ارزشی رفاه دنیوی کافرانتأمین خواسته های صالحانترس اخروی دنیاطلبانسرسبزی درختان بهشتناامنی اخروی دنیاطلبانوفور نعمتهای اخروی مؤمنانوفور پاداش بهشتیانآثار ترس اخروی ظالمانعوامل ترس اخرویامنیت اخروی صالحانترس اخروی مکذبان قیامتتقرب صالحانفضایل اخروی صالحانمقام قرب خداتأمین خواسته های بهشتیانتأمین خواسته های مؤمنانمؤمنان در آخرتامنیت اخروی مؤمنانترس اخروی ظالمانحقیقت بهشتتفضل به مؤمنانعوامل امنیت اخرویصالحان در آخرتتقرب مؤمنانوفور نعمتهای بهشتآثار اخروی عمل صالحفضایل اخروی مؤمنانآثار اخروی ایمانصالحان در بهشتفضایل بهشتیانآثار فضل خداعذاب اخروی ظالماننشانه های فضل خداظالمان در قیامتعوامل مؤثر در سرنوشت اخرویمؤمنان در بهشتباغهای بهشتتجسم عملایمان و عمل صالحآثار اخروی عملعذاب دردناکنشانه های رحمت خدانعمتهای بهشتآثار عمل صالحپاداشهای خدامشمولان لطف خداظهور حقایق در قیامتمراتب عذابموجبات عذابآثار عملویژگیهای قیامتآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
- ایمان و عمل صالح، دارای رابطه محکم با یکدیگر+۹ آیه
- بهشت، دارای باغهای گوناگون+۵ آیه
- بهشت، دارای باغهای خرّم و سرسبز با درختانی انبوه
- بهشت، دارای باغهای گوناگون+۵ آیه
- بهشت، دارای باغهای خرّم و سرسبز با درختانی انبوه
- ازادی بهشتیان در بهرهمندی از خواستههای خویش+۴ آیه
- بهرهمندی نیکوکاران از بهشت+۲ آیه
- برخورداری مؤمنان صالح، از باغهای بهشتی+۱ آیه
- احسان، از عوامل راهیابی به بهشت+۴ آیه
- ایمان، از عوامل و اسباب نیل به بهشت+۷ آیه
- عمل صالح، از عوامل و اسباب نیل به بهشت+۷ آیه
- نعمتهای بیپایان بهشت، نشانگر فضل و رحمت خدا
- بشارت پاداش، به مؤمنان دارای عمل صالح+۲ آیه
- فضل و بخشش بیکران الهی در بهشت، بشارت خداوند به مؤمنان نیککردار+۱ آیه
- ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۱۸ آیه
- عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۱۱ آیه
- تجسّم اعمال بد انسان، در قیامت
- تشویق و بشارت، شیوهای کارامد در زمینه هدایت و تربیت انسان+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۶ آیه
- ایمان، عامل راهیابی انسان به مقام قرب خداوند+۵ آیه
- مؤمنان حقیقی، برخوردار از درجات والای تقرب در پیشگاه الهی+۶ آیه
- مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۸ آیه
- پاداش اخرتی برای مؤمنان، مقتضای ربوبیّت خدا+۳ آیه
- برخورداری مؤمنان، از نعمتهای دلخواه بهشتی، برخاسته از ربوبیّت خداوند
- برخورداری اهل بهشت، از نعمتهای ان، نمود فضل خدا+۳ آیه
- خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۱ آیه
- ستم پیشگان، هراسناک از عملکرد خویش در صحنه قیامت
- مؤمنان، بهره مند از رفاه و اسایش در بهشت+۸ آیه
- شرک به خدا، موجب گرفتاری به خوف و دلهره+۲ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۱ آیه
- ستم پیشگان، هراسناک از عملکرد خویش، در قیامت
- عذاب و کیفر، بازتاب اعمال ناپسند ظالمان
- کیفر و عذاب ظالمان پی امد عمل کرد خود انان
- مشرکان، مردمی ستم پیشه و ظالم، به دلیل شریک قرار دادن برای خداوند+۱ آیه
- کیفر انسانهای بدکار، بازتاب و نتیجه اعمال خود انها+۱ آیه
- عمل صالح، مایه برخورداری از پاداش بزرگ الهی+۳ آیه
- برخورداری اهل بهشت، از نعمتهای ان، نمود فضل خدا+۳ آیه
- خداوند، دارای فضل و بخشش، برای اهل اسلام و ایمان+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله مشاهدهکننده ظالمان، هنگام عذاب اخروی
- اجرای کارهای شایسته، زمینه ثنا و ستایش+۵ آیه
- عدالت خدا در پاداش دادن به خوبان و کیفر دادن به بدکاران، مقتضی معاد و برپایی محکمه عدل الهی+۱ آیه
- اراده و خواست مؤمنان بهشتی، موجب پدیدامدن نعمتها و خواستههای انان
- مؤمنان حقیقی، برخوردار از درجات والای تقرّب در پیشگاه الهی+۵ آیه
- مؤمنان، بهرهمند از اسایش در بهشت+۹ آیه