اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِنّا إِلي رَبِّنا لَمُنقَلِبُون‌َ «14» وَ جَعَلُوا لَه‌ُ مِن عِبادِه‌ِ جُزءاً إِن‌َّ الإِنسان‌َ لَکَفُورٌ مُبِين‌ٌ «15»
و محققا ما به سوي پروردگار خود بازگشته‌گانيم.
اقرار به معاد و فناء دنيا و نزول موت و زوال حيات که متذکر شويد که اينکه قدرت و توانايي که خداوند به شما عنايت فرموده هميشگي نيست زوال و فنا دارد پس از موت هيچگونه قدرتي نداريد و هيچ چيز مسخر شما نيست و بازگشت شما به سوي پروردگار شما است اجمالا انسان در هر حالي که نعمتي به او عنايت شده بايد مغرور نشود و تصور نکند که اينکه نعمت براي او دائمي است و متذکر زوال آن نعم باقيه و دائميه برآيد زيرا دنيا دار زوال و فناء و الاخرة دار بقاء و ثبات لکن هيهات که ما بفکر آخرت بيفتيم و دنيا را دار ممر بدانيم و آخرت را دار مقرو بگوئيم وَ إِنّا إِلي رَبِّنا لَمُنقَلِبُون‌َ
جلد 16 - صفحه 11
و قرار دادند از براي خدا از بندگان او نصيبي و سهمي محققا انسان هر آينه ازدياد در کفر مي‌کند بطور وضوح و علنا آشکارا.
وَ جَعَلُوا لَه‌ُ مِن عِبادِه‌ِ جُزءاً دو نحوه تفسير کردند:
يکي در قسمت الوهيت مثل ملائکه و عيسي و غلات در حق ائمه عليهم السلام که آنها را الهه قرار دادند و جزء را بمعني نصيب گفتند و عيسي و عزير را إبن اللّه بلکه آدم را إبن اللّه گفتند بلکه طايفه يهود و نصاري خود را ابناء اللّه گفتند چنانچه مي‌فرمايد وَ قالَت‌ِ اليَهُودُ وَ النَّصاري نَحن‌ُ أَبناءُ اللّه‌ِ وَ أَحِبّاؤُه‌ُ- مائده آيه 11- و يکي در قسمت اموال که يک قسمت براي خدا قرار دادند و يک قسمت براي آلهه چنانچه مي‌فرمايد وَ جَعَلُوا لِلّه‌ِ مِمّا ذَرَأَ مِن‌َ الحَرث‌ِ وَ الأَنعام‌ِ نَصِيباً فَقالُوا هذا لِلّه‌ِ بِزَعمِهِم وَ هذا لِشُرَکائِنا فَما کان‌َ لِشُرَکائِهِم فَلا يَصِل‌ُ إِلَي اللّه‌ِ وَ ما کان‌َ لِلّه‌ِ فَهُوَ يَصِل‌ُ إِلي شُرَکائِهِم ساءَ ما يَحکُمُون‌َ- انعام آيه 137- و لکن تفسير اول اظهر بلکه ظاهر است.
إِن‌َّ الإِنسان‌َ لَکَفُورٌ مُبِين‌ٌ کفور زيادتي در کفر است آنهم آشکارا و علني زيرا کفر اقسام زيادي دارد. اما نسبت بخداي متعال يا شريک بر او قرار دهند به اقسام شرک شرک در ذات يا صفات يا افعال يا در عبادت يا در نظر يا قائل به تجسّم شوند و خدا را جسم بدانند يا از براي او بنات و بنين قرار دهند. و اما نسبت به انبياء انکار يکي از آنها موجب کفر است و نسبت‌هايي که به انبياء داده‌اند يا بدعتي در دين گذارند يا انکار ضروري دين کنند يا ناصب و عدوّ خاندان نبوت باشند يا در حق آنها يا انبياء غلو کنند يا نسبت به قرآن مجيد جسارت کنند بلکه بسياري از معاصي موجب کفر مي‌شود يا در حکم کافر محسوب مي‌شوند ولي اعلا مراتب کفر، کفر باللّه است و بالجمله دين حق يکي است و دين باطل هزار.