سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۱۴ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۰
معنی کلمات و عبارات
«مُنقَلِبُونَ»: برگردندگان (نگا: اعراف / شعراء / ). «وَ إِنَّآ إِلَی رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ»: این آیه اشاره دارد به این که: بعد از این جهان معاد و محاسبه در میان است و نباید هنگام سوار شدن بر مرکبهای راهوار و داشتن زرق و برق دنیا مغرور شد و بر دیگران تکبّر نمود، بلکه باید به هنگام بهرهگیری و بهرهمندی از نعمتها یاد خدا کرد.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - انسان هاى متذکر و متوجه به نعمت هاى الهى و تدبیر خداوندى، معترف به معاد و رستاخیز «و تقولوا سبحن الذى سخّر لنا هذا ... و إنّا إلى ربّنا لمنقلبون»
۲ - لزوم یادآورى سفر آخرت، هنگام مسافرت و سوار شدن بر مرکب «و جعل لکم من الفلک و الأنعم ... إذا استویتم علیه و تقولوا ... و إنّا إلى ربّنا لمنقلبون»
۳ - معاد و بازگشت به سوى خداوند، لازمه ربوبیت مدبرانه او نسبت به انسان و جهان «و إنّا إلى ربّنا لمنقلبون»
از آیه قبل استفاده شد که هماهنگى طبیعت با نیازهاى انسان یک اتفاق نیست; بلکه براساس تدبیر و ربوبیت خاص و عالمانه شکل یافته است. اکنون در این آیه نتیجه مى گیرد که وجود همان ربوبیت حسابگر و آگاه، مستلزم آن است که حرکت انسان در طبیعت، بى فرجام نباشد و از حیطه تدبیر و ربوبیت خداوند خارج نشود; بلکه به سوى او بازگردد و در حلقه فرمان الهى تداوم یابد.
۴ - خداوند، منتهاى حرکت و سیر وجودى انسان است. «و إنّا إلى ربّنا لمنقلبون»
۵ - فناناپذیرى گوهر وجودى انسان پس از مرگ «إنّا إلى ربّنا لمنقلبون»
از به کار رفتن واژه «انقلاب»، استفاده مى شود که انسان با مرگ نابود نمى شود.
۶ - مرگ در زندگى انسان، آغاز یک تحول و انقلاب است; و نه پایان وجود. «و إنّا إلى ربّنا لمنقلبون»
۷ - یاد معاد هنگام تسخیر امکانات و برخوردارى از نعمت ها، زمینه ساز زدایش غرور و غفلت «ثمّ تذکروا نعمة ربّکم إذا استویتم علیه و تقولوا ... و إنّا إلى ربّنا لمنقلبون»
توصیه به یادآورى معاد پس از برخوردارى از نعمت هاى خداوند، مى تواند اشاره به تأثیر آن در زدایش غرور و غفلت باشد.
۸ - شکر نعمت هاى دنیوى، استفاده از آن در مسیر حیات اخروى است. «جعل لکم من الفلک و الأنعم... ثمّ تذکروا... و إنّا إلى ربّنا لمنقلبون»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت ذکر آخرتاقرار به معادبقای انسانآداب مسافرتاستفاده از نعمت های دنیویموارد شکرذکر تدبیر خداآثار ذکر معادانسان پس از مرگمدبر انسانفلسفه معادموانع تکبراستفاده از امکانات مادیموانع غفلتاستفاده از نعمتذکر نعمتمدبر آفرینشحقیقت مرگفرجام انسانآثار ربوبیت خداجهان بینی توحیدی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۶ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی بازگشت انسانها به سوی او، پس از زندگی دنیا+۵ آیه
- وسایل حمل و نقل، از ابزار رفاه برای انسان+۲ آیه
- لزوم یاداوری نعمتهای الهی و توجّه به سفر اخرت، هنگام سفر و سوار شدن بر مرکب+۲ آیه
- شناخت یکتایی خداوند و ربوبیت وی، از اهداف اصلی سؤال محمّد(صلی الله علیه واله) از مشرکان+۷ آیه
- شرکورزی، مانع شکرگزاری ادمی به درگاه خداوند+۴ آیه
- سؤال پیامبر صلی الله علیه و اله از مشرکان، درباره خالق اسمانها و زمین، زمینهای مناسب برای طرح مسایلی جهت شناخت هر چه بهتر خداوند در جواب به انها+۲ آیه
- ایمان به معاد، سبب یاد نعمتهای الهی، هنگام تسخیر امکانات و برخورداری از نعمتها+۱ آیه
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۵ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۵ آیه
- لزوم بهرهگیری از نعمتهای دنیا، برای اخرت+۱ آیه
- یاد معاد، هنگام برخورداری از نعمتها و استفاده از انها، زمینهساز زدایش غرور و غفلت+۱ آیه