اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ هُم يَقسِمُونَ رَحمَتَ رَبِّکَ نَحنُ قَسَمنا بَينَهُم مَعِيشَتَهُم فِي الحَياةِ الدُّنيا وَ رَفَعنا بَعضَهُم فَوقَ بَعضٍ دَرَجاتٍ لِيَتَّخِذَ بَعضُهُم بَعضاً سُخرِيًّا وَ رَحمَتُ رَبِّکَ خَيرٌ مِمّا يَجمَعُونَ (32)
آيا اينها قسمت ميکنند رحمت پروردگار تو را ما قسمت کردهايم بين آنها معيشت زندگاني آنها را در حيات دنيوي و بالا برديم بعضي را فوق بعضي از حيث درجات تا اينکه بعضي بعض ديگري را بکار بگيرند و تسخير کنند و رحمت پروردگار تو بهتر است از آنچه اينها جمعآوري ميکنند.
توضيح کلام اينکه انسان در امر معيشت مدني بالطبع است بيک ديگر کمال احتياج را دارند: بنّا، نانوا، قصاب، بقال، خياط، تاجر، کاسب، نجار صانع، کارگر، کارفرما و غير اينها بسا يک مملکت ايران که سي ميليون جمعيت آن است کافي نيست براي رفع کليه حوائج احتياج به ممالک خارجه دارند لذا ميفرمايد:
أَ هُم يَقسِمُونَ رَحمَتَ رَبِّکَ که رسالت بايد به ثروتمندان برسد و بصاحبان قبيله و عشيره.
نَحنُ قَسَمنا بَينَهُم مَعِيشَتَهُم يکي را غني و يکي را فقر يکي را توسعه يکي را ضيق اشاره به اينکه امور معيشت بدست شما نيست اگر بود همه ميخواستند سلطنت داشته باشند و ميليونر باشند و صاحب قوه و قدرت.
مهندسي که به کل نکهت و به گل جان داد || به هر که هر چه سزاوار حکمت است آن داد
جلد 16 - صفحه 26
«و ان من عبادي من لا يصلحه الّا الفقر فان اغنيته لافسده ذلک و ان من عبادي من لا يصلحه الا الغني فان افقرته لافسده ذلک»
- حديث قدسي- مکرر گفتهايم در باب توحيد افعالي اينکه خلق و رزق و غني و فقر و صحت و مرض و عزت و ذلت و حيات و موت از افعال مختصّه به خداوند است تمام موافق حکمت و مصلحت فِي الحَياةِ الدُّنيا.
و اما در آخرت احدي احتياج به ديگري ندارد نه در جنب نعمت که به آنها بدهند و نه در جنب بلاء که از آنها دفع کنند يَومَ يَفِرُّ المَرءُ مِن أَخِيهِ وَ أُمِّهِ وَ أَبِيهِ وَ صاحِبَتِهِ وَ بَنِيهِ لِکُلِّ امرِئٍ مِنهُم يَومَئِذٍ شَأنٌ يُغنِيهِ عبس آيه 34 الي 37.
وَ رَفَعنا بَعضَهُم فَوقَ بَعضٍ دَرَجاتٍ:
يکي را به او تخت شاهي دهي || يکي را به دريا به ماهي دهي
يکي را دهي تاج و تخت و کلاه || يکي را نشاني به سنگ سياه
لِيَتَّخِذَ بَعضُهُم بَعضاً سُخرِيًّا يعني بعضي ديگر را تسخير کنند يعني بکار بگيرند زارع را بزراعت، بنا را به بنائي، کارمند را به کار کني، تا هم حوائج کارفرما انجام بگيرد و هم کارگر استفاده کند و امر معاشش اصلاح شود و هر کسي مشغول به يک کاري و شغلي باشد تا امور تمام اصلاح شود.
وَ رَحمَتُ رَبِّکَ خَيرٌ مِمّا يَجمَعُونَ چون آنچه جمع آوري ميکنند ميگذارند و ميروند و زر و بالش بر آنها باقي ميماند و از دنک و دينارش سؤال ميشود
مما کسبت و فيما انفقت
ولي رحمت و عنايت و تفضل الهي باعث رستگاري و فوز به جنت و نعم دائميه الهيه ميشود و نجات از مهالک و عذاب الهي و اينکه به نص قرآن خاص به مؤمنين است که ميفرمايد وَ رَحمَتِي وَسِعَت کُلَّ شَيءٍ فَسَأَکتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَ يُؤتُونَ الزَّکاةَ وَ الَّذِينَ هُم بِآياتِنا يُؤمِنُونَ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الأُمِّيَّ- الي قوله- أُولئِکَ هُمُ المُفلِحُونَ- اعراف آيه 155 الي 157.