اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَو لا أَن يَکُون‌َ النّاس‌ُ أُمَّةً واحِدَةً لَجَعَلنا لِمَن يَکفُرُ بِالرَّحمن‌ِ لِبُيُوتِهِم سُقُفاً مِن فِضَّةٍ وَ مَعارِج‌َ عَلَيها يَظهَرُون‌َ (33) وَ لِبُيُوتِهِم أَبواباً وَ سُرُراً عَلَيها يَتَّکِؤُن‌َ (34) وَ زُخرُفاً وَ إِن کُل‌ُّ ذلِک‌َ لَمّا مَتاع‌ُ الحَياةِ الدُّنيا وَ الآخِرَةُ عِندَ رَبِّک‌َ لِلمُتَّقِين‌َ (35)
و اگر نبودند افراد بشر يک اجتماع واحده که محتاج به معاشرت با يکديگر
جلد 16 - صفحه 27
هستند هر آينه قرار مي‌داديم براي کساني که کافر باللّه شدند از براي بيوت آنها سقف‌هاي نقره و طبقات بسياري که بر آنها نمايش دهند و از براي بيوت آنها درهايي و تختهايي که بر آنها تکيه دهند و زينت‌هاي دنيوي و زخارف و نيست تمام اينها مگر متاع حيات دنيا و آخرت نزد پروردگار تو خاص متقين است.
انسان تصور نکند که اينکه دولت و مکنت و ثروت و رياست و قوت و قدرت و قهر و غلبه که بسيار علاقه به او دارد و در مقام تحصيلش چه اندازه کوشش مي‌کند براي او خوب است بلکه عين بلا است و باعث ازدياد عذاب مي‌شود و امتحان بزرگي است که مي‌فرمايد وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ- آل عمران آيه 172- وَ لَو لا أَن يَکُون‌َ النّاس‌ُ أُمَّةً واحِدَةً امّة اينجا به معني جماعت است يعني اگر مؤمنين هيچگونه تماسي با کفار نداشتند و از حال يکديگر خبر نداشتند.
لَجَعَلنا لِمَن يَکفُرُ بِالرَّحمن‌ِ که شامل تمام مشرکين و کفار و اهل ضلالت مي‌شود.
لِبُيُوتِهِم سُقُفاً مِن فِضَّةٍ و اينکه چنين نکرديم براي اينکه است که مسلط بر مؤمنين نشوند و باعث هم‌ّ آنها نگردد.
وَ مَعارِج‌َ عَلَيها يَظهَرُون‌َ معارج طبقات بالا را گويند که فعلا مرسوم شده ده طبقه به بالا ساختمان مي‌کنند ولي بجاي آجر و سمنت خداوند براي آنها از طلا و نقره و جواهرات جعل مي‌فرمود.
وَ لِبُيُوتِهِم أَبواباً وَ سُرُراً عَلَيها يَتَّکِؤُن‌َ منازل آنها تو در تو که تمام به يک ديگر راه داشته باشد و سرر که امروز معمول است صندلي اطراف بيوت و پيشدستي‌ها در مقابل که روي زمين ننشينند و تکيه دهند.
وَ زُخرُفاً زخارف دنيا از ظروف و کارد و چنگال و فرش و يخچال و وسائل طبخ و وسائل تلطيف هوا و بخاري و غيره اينها که امروز معمول است و بالاخص دولت و مکنت و ثروت و مراکز تفريح و باغات و مزارع و وسائل و امثال اينها و نمونه اينها را خداوند به تفاوت مراتب در مؤمنين قرار داده و لو بدرجات آنها نمي‌رسد ولي زياد هم تفاوت ندارد لکن تمام اينها نيست مگر متاع دنيوي.
جلد 16 - صفحه 28
وَ إِن کُل‌ُّ ذلِک‌َ لَمّا مَتاع‌ُ الحَياةِ الدُّنيا و هزار عيب دارد که فاني مي‌شود و پس از اينکه همه زحمات و خون دلها مي‌گذارد و مي‌رود بعلاوه شدت علاقه به آنها که فرمود
«حب الدنيا رأس کل خطيئة»
و غفلت از خدا و دين و تزاحمات و هزار گونه بلاهاي ديگر که بالحس و الوجدان مشاهده مي‌کنيم.
وَ الآخِرَةُ عِندَ رَبِّک‌َ لِلمُتَّقِين‌َ بتفاوت مراتب تقوي که اولين مرتبه تقوي تقواي از عقايد فاسده و مذاهب باطله از کفر و شرک و ضلالت و بدعت و انکار ضروري و نصب عداوت با اولياء حق و بالجملة آنچه موجب زوال ايمان مي‌شود و پس از آن تقواي از اخلاق رذيله و کبار از معاصي تا برسد بمقام عصمت و بالاتر از آن از مباحات زائد بر مقدار ضرورت که تعبير به زهد مي‌کنند.