تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ زُخْرُفاً وَ إِنْ کُلُّ ذلِکَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّکَ لِلْمُتَّقِينَ (35)
وَ زُخْرُفاً: و طلا ساختمى، يعنى اصل آن نقره سفيد و زخرفه آن از طلاى سرخ و خانه‌هاى آنها مزين و منقش به زيب و زينت و انواع آرايش تا در آن تصرف و متمتع شدى نظر به عدم قابليت دنيا و زخارف آن؛ و لذا فرمود: لو زنت الدّنيا عند اللّه جناح بعوضة ما سقى الکافر منها شربة ماء: اگر دنيا مقدار بال پشه قدر و قيمتى مى‌داشت هرگز يک شربت آب به کافر ندادى «1».
تنبيه:
آيه شريفه را اشاراتى است:
1- آنکه به حکمت بالغه و مصلحت تامه، درجات اشخاص را براى تنظيم امور مدنى جامعه بشريت به تفاوت مقرر ساخته، و اين لطفى است از جانب خداوند سبحان بر بندگان.
«1» مستدرک سفينة البحار ج 3 ص 502، با اختلاف مختصر در لفظ.
جلد 11 - صفحه 471
2- آگاهى به پستى دنيا و حقارت عوارضات آن از مال و منال و جاه و جلال در پيشگاه الهى که هيچ قدر و منزلتى ندارد، و لذا اگر کراهت آن نبود که مردم به طلب دنيا مشغول و از اطاعت و عبادت سبحانى بازماندى، هر آينه تمام خانه‌هاى کفار و آرايشات آنها را نقره و طلاى سرخ نمودى و جاه و جلال آنها به نهايت رسيدى.
حضرت صادق عليه السلام فرمايد: اگر خداى تعالى اين را بجا آوردى، هر آينه هيچکس ايمان نمى‌آورد، و لکن خدا قرار داد در مؤمنين اغنياء، و در کفار فقرا، و قرار داد در مؤمنين فقراء، و در کفار اغنياء، پس امتحان فرمود ايشان را به امر و نهى و صبر و رضا «1».
در علل- ابن بابويه (رحمه اللّه) از حضرت صادق عليه السلام روايت نموده:
قال اللّه عز و جل لو لا ان يجد عبدى المؤمن فى نفسه لعصبت الکافر بعصابة من ذهب.
فرمود خداى عزّ و جلّ: اگر هر آينه نبود که بيابد بنده مؤمن در نفس خود دغدغه، هر آينه دستمال بند سر کافر را از طلا قرار مى‌دادم «2» «اشاره به منتهاى تجمل» 3- حق سبحانه و تعالى، متصدى امرى نمى‌شود که موجب مفسده و مؤدى کفر گردد، پس به طريق اولى فاعل کفر و مريد آن نخواهد بود، زيرا قبيح، و صدور آن از ذات سبحانى محال است.
وَ إِنْ کُلُّ ذلِکَ: و نيست آنچه مذکور شد، لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا: مگر بهره و برخوردارى زندگانى دنيا که در صدد فنا و زوال است، وَ الْآخِرَةُ عِنْدَ رَبِّکَ: و نعمت آخرت، يعنى بهشت جاودانى نزد پروردگار تو، لِلْمُتَّقِينَ: براى پرهيزکاران است که از لوث شرک و خباثت معاصى پرهيز نموده‌اند، يا از مستلذات دنيا روى برتافته و بالکليه متوجه عقبى شده‌اند.