تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِکْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ (36)
«1» برهان ج 4 ص 142 حديث 3.
«2» نور الثقلين ج 4 ص 600 حديث 34 بنقل از علل الشرايع.
جلد 11 - صفحه 472
بعد از ذکر وعد متقيان، وعيد کافران فرمايد:
وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِکْرِ الرَّحْمنِ: و هر که اعراض کند از ياد خدائى که متصف به صفت رحمت است و از آن تجاهل نمايد با آنکه عارف باشد به حقيقت آن، يعنى هر که چشم پوشد و اعراض کند از نظر کردن در حجج بينه و آيات باهره، نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً: تقدير کنيم براى او شيطانى را، يعنى به جهت تجاهل، او را به حال خود گذاريم و نظر الطاف از او باز گيريم. نزد اين حال شيطان بر او مسلط شود، فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ: پس آن شيطان مر او را همنشين و مصاحب شود و پيوسته به اغوا و اضلال و وسوسه او مشغول گردد.
حکايت:
يکى از زهاد گويد: با يکى از مؤمنان دوستى داشتم، وقتى در مسجدى نشسته بودم آن جنى به من گفت: اين مردم را چگونه مى‌بينى؟ گفتم:
بعضى را بيدار و بعضى را خواب. گفت: آنچه به سر ايشان است مى‌بينى؟
گفتم: نه، چشمهاى مرا ماليد، ديدم بر سر هر يکى نشسته، بعضى را بالها به چشم گذاشته، بعضى را گاهى بالها فرو مى‌گذارد و گاهى برمى‌دارد. گفتم:
اين چيست؟ گفت: اينها شياطين‌اند که بر سرهاى ايشان نشسته‌اند و بر هر يکى به قدر غفلت وى بر او استيلا يافته، پس اين آيه تلاوت نمود: «وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِکْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً».