تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ أَوْ تَهْدِي الْعُمْيَ وَ مَنْ کانَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ (40)
شأن نزول:
حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله بسيار به ايمان قوم راغب بودند و هر چند بيشتر دعوت مىنمود عناد و انکار آنها زيادتر مىشد، لذا ملال بيشمار به حضرت وارد مىگرديد؛ آيه شريفه نازل شد:
أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَ: آيا پس تو اى پيغمبر پيشوائى گران را، أَوْ تَهْدِي الْعُمْيَ: يا راه مىنمائى کوران را، وَ مَنْ کانَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ: و آن را که
«1» نهج البلاغه فيض الاسلام، خطبه 182، صفحه 603.
«2» نور الثقلين ج 4، ص 603 حديث 49 به نقل از تفسير على بن ابراهيم قمى،
جلد 11 - صفحه 475
باشد در گمراهى آشکارا.
بيان:
قلب انسانى که جوهره قدسى و مميّز انسان از حيوان است، داراى گوش شنوائى و قلب بينائى باشد، تأثير دعوت و تبليغ انبياء منوط به آن است.
اگر گوش و چشم قلبى باز باشد، آثار هدايت ظاهر شود؛ و چنانچه سلب ادراک شنوائى و بينائى قلبى گردد، کر و کور شده فايدهاى مترتب نخواهد بود و آيه شريفه ناظر به اين است که تو نمىتوانى که بشنوائى سخن حق را، يا بنمائى طريق هدايت را به آنانکه گوش و هوش ايشان از شنيدن حق کر و ديده دل آنها از ادراک راه حق تيره و بىنور است، و قادر نيستى بر هدايت جماعتى که ضلالت و غوايت ايشان در کمال ظهور باشد بر وجهى که بر هيچ عاقلى پوشيده و پنهان نيست و تو مأمور نيستى که به اجبار ايشان را به دين اسلام وادار کنى، بر تو است ابلاغ و دعوت به حق.