سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۴۰ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۲
أَفَأَنتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ أَوْ تَهْدِي الْعُمْيَ وَمَن كَانَ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ
(ای پیامبر!) آیا تو میتوانی سخن خود را به گوش کران برسانی، یا کوران و کسانی را که در گمراهی آشکاری هستند هدایت کنی؟!
معنی کلمات و عبارات
«اَفَأَنتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ ...؟» (نگا: یونس / و، نمل / و ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - روى گردانى از یاد خدا، موجب از دست دادن زمینه هاى هدایت پذیرى «و من یعش عن ذکر الرحمن ... أفأنت تسمع الصمّ أو تهدى العمى»
از این که اعراض کنندگان از یاد خدا، افرادى کر و کور معرفى شده اند، استفاده مى شود که نتیجه «خدافراموشى» سلب قابلیت هدایت است.
۲ - اهتمام و تلاش پیامبر(ص) براى هدایت تمامى انسان ها، حتى حق گریزان «أفأنت تسمع الصمّ أو تهدى العمى»
از لحن آیه شریفه - که به صورت استفهام انکارى بیان شده است - استفاده مى شود که پیامبر(ص) در مسیر هدایت دیگران تلاش فراوانى داشتند تا بدان جا که آن حضرت خواهان هدایت خدافراموشانِ همدم شیطان نیز بوده است.
۳ - کسانى که زمینه هدایت پذیرى را از دست داده اند، تلاش پیامبر(ص) نیز براى هدایت آنان بى ثمر خواهد بود. «أفأنت تسمع الصمّ أو تهدى العمى»
۴ - وجود استعداد و قابلیت، شرط بهره مندى از پیام حق «أفأنت تسمع الصمّ أو تهدى العمى»
۵ - روى گردانى از یاد خدا، ضلالت و گمراهى آشکار است. «و من یعش عن ذکر الرحمن ... و من کان فى ضلل مبین»
از ارتباط آیه فوق با جمله «و من یعش عن ذکر الرحمان» (در آیات پیشین) مطلب بالا استفاده مى شود.
۶ - انسان، در پرتو سلامت روح و اندیشه، قادر به دریافت و پذیرش پیام وحى «و من یعش عن ذکر الرحمن ... أفأنت تسمع الصمّ ... و من کان فى ضلل مبین»
در آیه شریفه قابلیت نداشتن براى هدایت، گمراهى آشکار شمرده شده است. از این نکته مى توان استفاده کرد که وجود قابلیت روحى و فکرى براى هدایت، مى تواند راه رسیدن به حق را هموار سازد.
۷ - ازدست دادن استعداد هدایت پذیرى، آشکارترین نوع ضلالت و گمراهى است. «أفأنت تسمع الصمّ أو تهدى العمى و من کان فى ضلل مبین»
جمله «و من کان...» گویا به منزله عطف تفسیرى براى قسمت قبل است; یعنى، شخصى که حق را نشنود و راه هدایت را نبیند، در گمراهى آشکار است.
۸ - گوش و چشم، از ابزار شناخت حق «أفأنت تسمع الصمّ أو تهدى العمى»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۴۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۴۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۵۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۰ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۰ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۶–۴۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار سلامت روحآثار سلامت فکراستحاله هدایت هدایت ناپذیرانمحمد و هدایت ناپذیرانگمراهی اعراض از خدازمینه ایمان به وحیزمینه هدایت ناپذیریشرایط حق پذیریآثار اعراض از خداآثار هدایت ناپذیریفواید چشمآثار استعدادفواید گوشگمراهی آشکارنشانه های گمراهیمراتب گمراهیاهمیت هدایت انسان هاهدایتگری محمدابزار شناخت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
- گذشت از انتقامگیری، مورد تشویق و درپیدارنده پاداش الهی+۱ آیه
- چشم، از ابزار شناخت انسان+۴ آیه
- دلداری خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر جدالها و ستیزه جوییهای مشرکان+۱ آیه
- اعراض از ذکر خدا، باعث از دست دادن زمینه های هدایت پذیری+۱ آیه
- قدرت پیامبر(صلی الله علیه واله) بر هدایت حق ناشنوایان و کوردلان گمراه، مورد سؤال انکاری و تعجّب انگیز خداوند
- قدرت پیامبر(صلی الله علیه واله) بر هدایت حق ناشنوایان و کوردلان گمراه، مورد سؤال انکاری و تعجّب انگیز خداوند
- قدرت پیامبر(صلی الله علیه واله) بر هدایت حق ناشنوایان و کوردلان گمراه، مورد سؤال انکاری و تعجّب برانگیز خداوند
- کری باطنی و حق ناشنوایی، مانع معرفت به حقایق+۴ آیه
- کوردلی، از موانع شناخت حقایق+۱۰ آیه
- رویگردانی از یاد خدا، مانع بهره جستن از پیام رسول اکرم(صلی الله علیه واله) به وسیله نیروی شنوایی+۱ آیه
- جهل و نادانی، سبب استفاده نکردن از شنوایی+۱ آیه
- گمراهی، مانع تاثیر سخن پیامبر(صلی الله علیه واله) بر شنوایی انسان+۱ آیه
- حق ناشنوایان، محروم از شناخت و درک پیامهای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) با استفاده از شنوایی+۵ آیه
- اعراض از یاد خداوند، بارزترین نشانه گمراهی+۳ آیه
- محرومیّت گمراهان، از هدایتهای الهی+۵ آیه
- تشبیه انسان گمراه به کور+۳ آیه
- گمراهان و مخالفان پیامبر، در ارزوی فقدان و رحلت ان حضرت+۱ آیه
- ضلالت پیشگان، مردمی کر و ناتوان از شنیدن حق+۷ آیه
- گمراهان، گرفتار کوردلی و فاقد زمینه هدایت+۷ آیه
- استفاده نکردن از ابزار شناخت، زمینه ساز ضلالت و گمراهی+۴ آیه
- ضلالت و گمراهی، دارای مراتب و شدّت و ضعف
- پیامبر(صلی الله علیه واله) بدون خواست خداوند، ناتوان از هدایت گمراهان
- گوش، از ابزار شناخت و درک حقایق+۵ آیه
- ناتوانی پیامبر صلی الله علیه و اله نسبت به هدایت افراد فاقد ابزار هدایت+۹ آیه
- «تُسمِعُ»+۵ آیه
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۷ آیه
- سختکوشی و اشتیاق شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت گمراهان+۸ آیه
- بیاثر بودن تلاش پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت کردن فاقدان زمینه هدایتپذیری+۹ آیه
- قوه شنوایی، ابزاری در خدمت هدایت شدن+۱ آیه
- انسانهای رویگردان از ذکر خدا، فاقد زمینههای هدایت و قابلیت راه یابی به حق+۲ آیه
- ناتوانی معبودان باطل مشرکان، از هدایت انسانها
- ناتوانی پیامبر صلی الله علیه و اله بر هدایت گمراهان، در صورت عدم تعلق مشیت و اراده خداوند بر ان+۱ آیه
- اعراض و رویگردانی از ذکر خدا، مانع هدایت+۴ آیه
- فرو رفتن در ضلالت و گمراهی، عامل هدایت ناپذیری
- کور دلی و حق ناپذیری، عامل هدایت ناپذیری و مانع تاثیر تلاشهای هدایتگران+۶ آیه
- اهتمام و تلاش پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت کوردلان حقگریز، کاری بیثمر+۵ آیه
- بیاثر بودن تلاش پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت کردن فاقدان زمینه هدایتپذیری+۹ آیه