اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ فَأَنت‌َ تُسمِع‌ُ الصُّم‌َّ أَو تَهدِي العُمي‌َ وَ مَن کان‌َ فِي ضَلال‌ٍ مُبِين‌ٍ (40)
آيا پس شما شنوا مي‌کني آدم کر را يا راه‌نمايي مي‌کني کور را و کسي که بوده باشد در ضلالت آشکارا.
مکرر گفته‌ايم و باز هم مي‌گوئيم که انسان همين نحوي که جنبه روح حيواني دارد و بدن عنصري همين نحو جنبه روح ملکوتي و جوهر سماوي دارد که در آيات و اخبار تعبير به قلب مي‌کنند و همين نحو که اينکه چشم دارد مي‌بيند گوش دارد مي‌شنود زبان دارد مي‌گويد ذوق دارد مي‌چشد شامه دارد مي‌بويد لامسه دارد حس ميکند همين نحو تمام اينکه قوا را روح ملکوتي هم دارد و همين نحو اگر چشم سر کور باشد نمي‌بيند و لو مقابل شمس بايستد و اگر کر باشد نمي‌شنود و لو صداي توپ باشد و اگر ذائقه نداشته باشد طعم را نمي‌چشد و لو در اعلي درجه تلخي باشد و اگر شامه خراب باشد نمي‌بويد و لو عطر تند و شديد باشد و اگر لال باشد نمي‌گويد و اگر بي‌حس‌ّ باشد درک نمي‌کند و لو عضو را پاره پاره کنند و قطعه قطعه همين نحو است روح ملکوتي و همين نحو که مرکز اينکه حواس ظاهره دماغ است که مراد مغز سر باشد همين نحو مرکز آن حواس باطنه قلب است اگر گوش آن کر باشد نمي‌شنود و لو تمام انبياء بخواهند او را گوشزد کنند و اگر کور باشد نمي‌بيند و لو تمام حقائق را مقابل او بياورند و اگر لال باشد اعتراف و اقرار نمي‌کند و اگر ذوق نداشته باشد طعم ايمان و اعمال صالحه را نمي‌چشد و اگر حس نداشته باشد لمس حقايق را نمي‌کند و اگر شامه نداشته باشد بوي حقيقت به مشامش نمي‌رسد و هکذا و فرق بين اينکه دو اينکه است که بسا اينکه حواس ظاهره بدون اختيار از دستش مي‌رود ولي آن حواس باطنه را باختيار از دست مي‌دهد چشم آن را کور ميکند گوش او را کر ميکند زبان او را لال ميکند شامه او را فاسد ميکند لامسه
جلد 16 - صفحه 32
او را بي‌حس ميکند لذا مي‌فرمايد:
أَ فَأَنت‌َ تُسمِع‌ُ الصُّم‌َّ هر چه فرياد زني و دعوي کني اثر نمي‌کند.
أَو تَهدِي العُمي‌َ هر چه راه نشان دهي پيدا نمي‌کند و از همه بدتر.
وَ مَن کان‌َ فِي ضَلال‌ٍ مُبِين‌ٍ گم شده را اگر در درياي شهوت و هواي نفس غرق شده باشد در قعر دريا يا در چاه ضلالت فرو رفته باشد در تخوم زمين دنيا کجا مي‌توان از قعر دريا او را بيرون آورد و از تخوم ارض اخراج نمود اينها بکلي از قابليّت هدايت افتاده‌اند مثل هسته گنديده که به ثمر نمي‌رسد و مثل مرده پوسيده که تکان نمي‌خورد.