اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ سئَل مَن أَرسَلنا مِن قَبلِک‌َ مِن رُسُلِنا أَ جَعَلنا مِن دُون‌ِ الرَّحمن‌ِ آلِهَةً يُعبَدُون‌َ (45)
و سؤال کن از کساني که ما فرستاديم از پيش از پيغمبران ما آيا قرار داديم و جعل فرموديم از غير خداوند رحمن خداياني که عبادت آنها بکنند.
اولين دعوت تمام پيغمبران دعوت به توحيد بوده بلکه غرض اصلي از ارسال رسل همان توحيد بود و بقيه دستورات متفرع بر همين توحيد است که
«اول الدين معرفة اللّه و کمال معرفته توحيده- الخطبة».
وَ سئَل مَن أَرسَلنا مِن قَبلِک‌َ مِن رُسُلِنا بعضي گفتند سؤال از مؤمنين اهل کتاب است که انبياء بني اسرائيل بر آنها ارسال شده پس معني وَ سئَل مَن أَرسَلنا مِن قَبلِک‌َ مِن رُسُلِنا بتقدير مضاف و بعضي گفتند مراد سؤال از اهل کتابين يهود و نصاري توراة و انجيل لکن خلاف ظاهر آيه است و اخبار بسياري داريم که مراد ليلة المعراج است که ارواح جميع انبياء و رسل در خدمتش مشرف شدند حضرت بر حسب امر الهي از آنها سؤال کرد که شما بر چه مبعوث شديد گفتند:
بر توحيد و بشارت به رسالت شما و ولايت علي امير المؤمنين و اينکه اخبار مفصل است خلاصه آن ذکر شد.
أَ جَعَلنا مِن دُون‌ِ الرَّحمن‌ِ آلِهَةً از شمس و قمر و اصنام و ملائکه و جن و انس و آتش و حيوانات که هر دسته از مشرکين آنها را آلهه خود قرار داده بودند.
يُعبَدُون‌َ بلکه مسئله توحيد بحکم عقل و حس از ابده بديهيات است جاي شک و ريب نيست.