سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۵۸ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۳
وَقَالُوا أَآلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ
و گفتند: «آیا خدایان ما بهترند یا او [= مسیح]؟! (اگر معبودان ما در دوزخند، مسیح نیز در دوزخ است، چرا که معبود واقع شده)!» ولی آنها این مثل را جز از طریق جدال (و لجاج) برای تو نزدند؛ آنان گروهی کینهتوز و پرخاشگرند!
معنی کلمات و عبارات
«أَآلِهَتُنَا خَیْرٌ أَمْ هُوَ»: آیا معبودهای ما بهترند یا عیسی؟ دو چیز مراد است: الف - شما که بتهای ما را بدتر از عیسی میدانید. ب - عیسی بدون پدر متولّد شده، بتهای ما که دختران خدا و فرشتگان اویند بدون پدر و مادر آفریده شدهاند و بهترند. «جَدَلاً»: جدال و خصومت. کشمکش و نزاع باطل (نگا: کهف / ). مفعولٌله و یا این که حال است و به معنی مُجَادِلینَ میباشد. «خَصِمُونَ»: جمع خَصِم، دشمن سرسخت. معنی دیگر آیه: مشرکان میگویند: آیا معبودهای ما بهترند یا عیسی؟ (عیسی چون پدر نداشته از طرف مسیحیان پرستش شده و کارشان بجا است، ما هم معبودهای خود را میپرستیم، چرا که هُبَل و لات و منات و عزّی دختران خدا و فرشتگان اویند، و چون بدون پدر و مادر آفریده شدهاند معلوم است که بهترند) و ...
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - مجادله مشرکان مکه با پیامبر(ص)، در مقایسه معبودهاى خویش با عیسى(ع) «و قالوا ءألهتنا خیر أم هو»
۲ - مشرکان مکه، داراى معبودهایى متعدد «ءألهتنا خیر»
۳ - وجود اعتقاد و باور به الوهیت عیسى(ع) در جامعه عصر بعثت «و قالوا ءألهتنا خیر أم هو»
۴ - مشرکان مکه، معتقد به برترى فرشتگان بر عیسى(ع)* «و جعلوا الملئکة ... و قالوا لو شاء الرحمن ما عبدنهم ... ءألهتنا خیر أم هو»
از آیه نوزده و بیست همین سوره استفاده مى شود که مصداق مورد نظر مشرکان از «الهة» ملائکه بوده است.
۵ - مباحثات و مجادلات بى پایه و بى مبنا، امرى ناشایست و نکوهیده «ما ضربوه لک إلاّ جدلاً»
لحن نکوهش آمیز آیه شریفه، بیانگر مطلب بالا است.
۶ - مقایسه میان بت ها و عیسى بن مریم(ع)، حرکتى جدلى از سوى مشرکان مکه «ما ضربوه لک إلاّ جدلاً»
در مکتب پیامبر(ص) سخن از الوهیت عیسى(ع) به میان نیامده بود تا مشرکان او را با آلهه خود مقایسه کنند.
۷ - فهم نادرست و بیان مغالطه آمیز مشرکان، از نظریه قرآن درباره عیسى بن مریم(ع) «ما ضربوه لک إلاّ جدلاً»
بیان قرآن درباره تولد، زندگى و مرگ عیسى(ع)، شائبه الوهیت ندارد تا مشرکان او را با آلهه خود مقایسه کنند.
۸ - مشرکان مکه، مردمانى ستیزه جو و بى منطق «بل هم قوم خصمون»
۹ - روحیه پرخاشگرى و ستیزه جویى عامل برخوردهاى غیرمنطقى «ما ضربوه لک إلاّ جدلاً بل هم قوم خصمون»
جمله «بل هم قوم خصمون» نشان دهنده روحیه ستیزه جویى و به منزله تعلیل براى جمله «ما ضربوه لک إلاّ جدلاً» است که دلالت بر رفتار غیرمنطقى مشرکان دارد.
۱۰ - روحیه خصومتورزى و تصمیم به مقابله با یک اندیشه، مایه کج فهمى و برداشت نادرست از پیام هاى آن «ما ضربوه لک إلاّ جدلاً بل هم قوم خصمون»
با توجه به این که اساساً قرآن درصدد نفى الوهیت عیسى(ع) بوده است، فهم واژگون مشرکان از پیام قرآن و اقدام آنان به مقایسه میان خدایان خود و الوهیت عیسى(ع)، ناشى از خصومتورزى آنان با پیامبر(ص) و قرآن مى باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ادعای برتری معبودان باطلبرتری ملائکه بر عیسیتعدد معبودان مشرکان مکهزمینه بدفهمیسرزنش مجادله بی برهانعوامل برخورد غیرمنطقیقیاس بتها با عیسیقیاس مشرکان مکهمشرکان و عیسیمغالطه مشرکانمجادله درباره عیسیادعاهای مشرکان مکهعقیده به الوهیت عیسیمجادله با محمدعقیده مردم مقارن بعثتمجادله مشرکان مکهبی منطقی مشرکان مکهدشمنی مشرکان مکهآثار دشمنیعقیده مشرکان مکهآفات شناخت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
- نسبت دادن شکسته شدن بتها به بت بزرگ از سوی ابراهیم(علیه السلام) زمینه تنبّه بتپرستان به بطلان عقیده خویش+۳ آیه
- باور مشرکان به الوهیّت بتهایشان+۱ آیه
- مشرکان مکّه، مردمانی مجادلهگر
- مجادله مشرکان مکّه با پیامبر(صلی الله علیه واله)، در مقایسه معبودهای خویش با عیسی(علیه السلام)+۱ آیه
- معبودان باطل، بهتر از عیسی(علیه السلام)، در پندار مشرکان مکّه+۱ آیه
- پندار مشرکان مکه در خیر بودن معبودان خود، برخاسته از جدل و خصومت انان+۱ آیه
- پندار مشرکان مکّه، درباره خیر و برتری معبودهای خویش بر عیسی(علیه السلام)+۱ آیه
- انسان، موجودی خیرطلب+۱ آیه
- خیر و برتری عیسی(علیه السلام)نسبت به بتهای مشرکان و بت پرستان در پیشگاه پیامبر(صلی الله علیه واله)، مورد جدال انان با حضرت+۱ آیه
- دشمنی مشرکان با پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، عامل جدال انان درباره برتری عیسی(علیه السلام) بر بتها+۱ آیه
- مشرکان، از دشمنان محمّد+۱ آیه
- اصرار مشرکان بر دشمنی با محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- اصرار مشرکان، بر دشمنی خویش با پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- برتری خدایان موهوم یا الوهیّت عیسی(علیه السلام)، پرسش تقریری مشرکان حق ناپذیر از پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- دشمنی مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- شک و تردید مشرکان، در امر اخرت و قیامت
- باور مشرکان به الوهیّت و معبود بودن بتهای شان+۲ آیه
- شرکورزی مسیحیان، با اعتقاد به خدایی مسیح(علیه السلام)+۱ آیه
- تعدّد معبودان باطل مشرکان+۱ آیه
- موضعگیری استهزاامیز مشرکان مکّه، به بیان قران، درباره عیسی(علیه السلام)+۱ آیه
- عبودیت و بندگی خدا فلسفه بیان قصّه عیسی(علیه السلام)+۴ آیه
- مشرکان مکّه، مردمانی ستیزهجو و لجباز، به سبب مقایسه میان بتها و عیسی علیه السلام
- تعصّب و لجاجت مشرکان صدر اسلام در شرک خود با تمسّک به روش نصارا در برخورد با عیسی علیه السلام+۱ آیه
- روحیّه خصومتورزی و لجبازی و تصمیم به مقابله با یک اندیشه، مایه کجفهمی و برداشت نادرست از پیامهای ان
- مجادله مشرکان با پیامبر صلی الله علیه و اله، در مقایسه معبودهای خویش با عیسی علیه السلام+۱ آیه
- مشرکان، از دشمنان محمّد+۱ آیه
- سؤال و پرسش مشرکان از پیامبر صلی الله علیه و اله، درباره بررسی و مقایسه میان معبودان و حضرت عیسی علیه السلام+۱ آیه
- دشمنی مشرکان با پیامبر صلی الله علیه و اله