اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَم أَبرَمُوا أَمراً فَإِنّا مُبرِمُون‌َ (79) أَم يَحسَبُون‌َ أَنّا لا نَسمَع‌ُ سِرَّهُم وَ نَجواهُم بَلي وَ رُسُلُنا لَدَيهِم يَکتُبُون‌َ (80)
آيا محکم ميکنند امر خود را پس محققا ما هم محکم مي‌کنيم آيا گمان ميکنند که ما نمي‌شنويم سرّ و نجواي آنها را بلي ملائکه کتبه رسل ما نزد آنها مي‌نويسند تمام آنچه مي‌گويند و ميکنند.
اخبار بسياري داريم که اينکه دو آيه شريفه در مورد امير المؤمنين (ع) نازل شده چون پيغمبر اکرم در چندين مورد ولايت و امارت و خلافت و امامت و وصايت علي عليه السلام را بيان فرموده يکي روزي که امر فرموده که بروند و سلام کنند به علي (ع) به لقب امير المؤمنين و يکي در غدير خم که فرمود
«من کنت مولاه فهذا علي مولاه»
و يکي روزي که فرمود
«أ تدرون من وليکم قالوا اللّه و رسوله اعلم قال صالح المؤمنين و اشار الي علي (ع) بيده و قال هذا وليکم بعدي»
منافقين در مکه و در طريق از مکه به مدينه مجتمع شدند و معاهده کردند و قسم ياد کردند که اينکه امر را نگذارند انجام پذيرد و با يک ديگر سرا نجوي مي‌کردند و مکرها و حيله‌ها به کار زدند لکن مکرر تذکر داده‌ايم که اخباري که از ائمه عليهم السلام در تفسير آيات وارد شده اغلب بيان مصداق اتم مي‌کند منافي با عموم آيات نيست لذا مي‌گوئيم.
أَم أَبرَمُوا أَمراً مکرها و حيله‌ها که کفار و مشرکين و منافقين و معاندين و ضالين و مضلين و من يحذوا حذوهم در مورد انبياء و ائمه و مؤمنين در هر عصر و زماني که بکار مي‌زنند بالاخص در مورد خلافت و محکم کاري ميکنند خداوند مي‌فرمايد.
فَإِنّا مُبرِمُون‌َ پس از ابرام آنها ما هم محکم کاري خود را مي‌کنيم و چنان آنها را مي‌گيريم بعذاب سخت چه در دنيا و چه در آخرت چنانچه در جاي ديگر مي‌فرمايد وَ مَکَرُوا مَکراً وَ مَکَرنا مَکراً وَ هُم لا يَشعُرُون‌َ- نمل آيه 51- و مي‌فرمايد وَ مَکَرُوا وَ مَکَرَ اللّه‌ُ وَ اللّه‌ُ خَيرُ الماکِرِين‌َ- آل عمران آيه 47.
أَم يَحسَبُون‌َ أَنّا لا نَسمَع‌ُ سِرَّهُم وَ نَجواهُم همين نحوي که از مؤمنين پنهان
جلد 16 - صفحه 60
ميکنند و سرا با يکديگر نجوي ميکنند خيال ميکنند که نمي‌شنويم اسرار آنها را.
بَلي وَ رُسُلُنا لَدَيهِم يَکتُبُون‌َ و در جاي ديگر مي‌فرمايد وَ لَقَد خَلَقنَا الإِنسان‌َ وَ نَعلَم‌ُ ما تُوَسوِس‌ُ بِه‌ِ نَفسُه‌ُ وَ نَحن‌ُ أَقرَب‌ُ إِلَيه‌ِ مِن حَبل‌ِ الوَرِيدِ- إِذ يَتَلَقَّي المُتَلَقِّيان‌ِ عَن‌ِ اليَمِين‌ِ وَ عَن‌ِ الشِّمال‌ِ قَعِيدٌ ما يَلفِظُ مِن قَول‌ٍ إِلّا لَدَيه‌ِ رَقِيب‌ٌ عَتِيدٌ- ق آيه 15 الي 17- و در نامه عمل ثبت است وَ يَقُولُون‌َ يا وَيلَتَنا ما لِهذَا الکِتاب‌ِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا کَبِيرَةً إِلّا أَحصاها- کهف آيه 47.