1- يکى از عوامل سستى در جهاد، ضعف فرهنگى و پائين بودن فرهنگ مردم است. «الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرابِ»
2- رهبر بايد آيندهنگر بوده و سخنان و تحرّکات مخالفان و منافقان را پيشبينى کرده و جوابى آماده داشته باشد. سَيَقُولُ ... قُلْ ...
3- متخلّفان و نافرمانان، کار خود را توجيه مىکنند. «شَغَلَتْنا أَمْوالُنا»
4- توجّه و وابستگى به مسائل اقتصادى و خانوادگى، گروهى را از انجام فرمان الهى و جهاد باز مىدارد. «شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا»
5- تخّلف از جهاد، گناه است. «فَاسْتَغْفِرْ لَنا»
6- دعا و شفاعت پيامبر در حق ديگران، مستجاب و مورد قبول است. لذا مردم، به پيامبر توسل مىجستند. «فَاسْتَغْفِرْ لَنا»
7- گاهى افشاگرى، لازم است. «يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ»
8- فرار از جهاد، سبب بيمه شدن مال و جان از خطر نيست. «فَمَنْ يَمْلِکُ لَکُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِکُمْ ضَرًّا»
9- دفاع از مکتب واجب است، گرچه متحمّل ضرر و زيان شويم. «أَرادَ بِکُمْ ضَرًّا»
10- گويا منافقان و جهادگريزان، نمىدانند که خداوند همه چيز آنان را مىداند و گرنه اين همه نفاق از خود نشان نمىدادند. «بَلْ کانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً»
تفسير نور(10جلدى)، ج9، ص: 125