سوره فتح(الفتح)، آیه ۱۱ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۲
سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا فَاسْتَغْفِرْ لَنَا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِم مَّا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَن يَمْلِكُ لَكُم مِّنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ نَفْعًا بَلْ كَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا
بزودی متخلّفان از اعراب بادیهنشین (عذرتراشی کرده) میگویند: «(حفظ) اموال و خانوادههای ما، ما را به خود مشغول داشت (و نتوانستیم در سفر حدیبیّه تو را همراهی کنیم)، برای ما طلب آمرزش کن!» آنها به زبان خود چیزی میگویند که در دل ندارند! بگو: «چه کسی میتواند در برابر خداوند از شما دفاع کند هرگاه زیانی برای شما بخواهد، و یا اگر نفعی اراده کند (مانع گردد)؟! و خداوند به همه کارهایی که انجام میدهید آگاه است!»
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۱–۲۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱–۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۴)
- شایستگی توسّل به انبیا، برای امرزشخواهی از خدا+۲ آیه
- اعراب متخلّف از جهاد، خواستار استغفار پیامبر(صلی الله علیه واله) برای انان
- اعراب متخلّف از جهاد، خواستار استغفار پیامبر(صلی الله علیه واله)برای انان
- لزوم هماهنگی زبان و قلب در امرزشخواهی
- اشکار ساختن خلافگویی بادیهنشینان در عذرخواهی برای همراهی نکردن با پیامبر(صلی الله علیه واله)در سفر حدیبیّه
- افشاگری خداوند از گمان باطل اعراب بادیهنشین در کشته شدن رسول خدا(صلی الله علیه واله) و مؤمنان در سفر به مکّه+۱ آیه
- تخلّف گروهی از بادیهنشینان از همراهی پیامبر(صلی الله علیه واله) در سفر به مکّه
- پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، مامور ابلاغ تهدید خداوند به بادیهنشینان متخلّف از سفر مکّه
- درخواست امرزش از جانب بادیهنشینان متخلّف از پیامبر(صلی الله علیه واله) درخواستی دروغین
- نگهداری از خانواده و اموال، بهانه بادیهنشینان متخلّف از سفر مکّه، در عدم همراهی با پیامبر(صلی الله علیه واله)و مؤمنان
- زیبا جلوه کردن گمان زشت بادیهنشینان متخلّف عصر بعثت، درباره پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان، باعث روی برتافتن انان از سفر مکه+۱ آیه
- پردهبرداری خداوند از پندار بادیهنشینان متخلّف از سفر مکّه، مبنی بر پندار کشته شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان در جنگ+۱ آیه
- یاداوری حاکمیّت الهی بر مقدّرات انسان، از وظایف پیامبر(صلی الله علیه واله) نسبت به بادیهنشینان متخلّف
- بادیهنشینان متخلّف از سفر مکّه، مستحقّ هلاکت+۱ آیه
- رسوایی و اشکار شدن دو چهرگی برخی از بادیهنشینان عصر پیامبر(صلی الله علیه واله) برای همگان، در پرتو وحی+۱ آیه
- ظاهرسازی و ریاکاری بادیهنشینان متخلّف از سفر به مکّه، نزد پیامبر(صلی الله علیه واله)
- دستور پیامبر(صلی الله علیه واله) به بادیهنشینان برای شرکت در سفر مکّه
- پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، مامور ابلاغ تهدید خداوند به بادیهنشینان متخلّف از سفر مکّه
- تزیین در دل متخلّفان از سوءظن به فرجام پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) و مؤمنان+۱ آیه
- نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی+۴ آیه
- تظاهر به توسّل، از سوی تخلّفکنندگان عمره حدیبیّه
- تاثیر توسّل به محمّد(صلی الله علیه واله) در امرزش گناهان، از اعتقادات مسلمانان
- توسّل اعراب متخلّف از عمره حدیبیّه به محمّد(صلی الله علیه واله)، برای امرزشخواهی از خداوند
- توسّل به پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) برای امرزش گناهان، امری مشروع+۴ آیه
- هشدار خدا به بادیهنشینان متخلّف از جهاد به وسیله پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- تهدید متخلّفان از جهاد، به عذاب سخت+۲ آیه
- عدم جواز تخلّف و سرپیچی از همراهی و اطاعت از رسولخدا(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- حرمت مخالفت با پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- ادّعای دروغین بادیه نشینان بازمانده از جهاد، بر مانع بودن خانواده انان برای شرکت در جهاد، به علّت دلبستگی شان به خانواده
- پیشگویی خدا، از نحوه عملکرد متخلّفان از حدیبیّه+۲ آیه
- لزوم صدق و هماهنگی زبان و قلب، در امرزش خواهی و توبه
- دروغ بستن به خداوند به وسیله زبان، با حرام کردن حلال، و حلال کردن حرام الهی، از گناهان زبان+۱ آیه
- زبان، عضوی برای گویش و تفهیم مقاصد و بیان منویّات+۱ آیه
- خداوند، برطرف کننده سختیها و گرفتاریهای انسان+۴ آیه
- تخلّف اعراب اطراف مدینه، از دستور پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، برای سفر به حدیبیّه
- وابستگی مالی و عاطفی اعراب منافق، باعث تخلّف از پیامبر(صلی الله علیه واله) در سفر مکّه
- تخلّف اعراب اطراف مدینه، از دستور محمّد(صلی الله علیه واله)، برای سفر به مکّه
- مسافرت، یکی از عوامل مرگ، در اعتقاد کافران (منافقان)+۱ آیه
- توان غیر از خدا برای سود یا زیان رساندن به بادیه نشینان در برابر اراده الهی، مورد سؤال انکاری پیامبر(صلی الله علیه واله)
- سؤال پیامبر(صلی الله علیه واله) از متخلّفان جهاد، درباره مالک اصلی امور، منشا نفع و ضرر انسان و نفی تاثیر غیر از خدا در سود و زیان ادمیان
- توان غیر از خدا برای حمایت و یاری بادیه نشینان، در برابر اراده الهی، مورد سؤال انکاری پیامبر(صلی الله علیه واله)
- سؤال پیامبر(صلی الله علیه واله) از متخلّفان جهاد، درباره مالک اصلی نفع و ضرر و نفی تاثیر غیر از خدا در سود و زیان ادمیان
- محمّد(صلی الله علیه واله)، برخوردار از مقام شفاعت از سوی خداوند+۴ آیه
- ضارّ / اسماوصفات+۴ آیه
- رفع مضرّات و کمبودها از انسانها، فقط به قدرت خداوند سبحان+۳ آیه
- تنها خداوند، قادر بر رساندن هرگونه نفع و ضرر به ادمی+۴ آیه
- تحقّق حتمی اراده الهی، در صورت تعلّق اراده او به ضرر ادمی+۲ آیه
- اِخبار خداوند از گمانهای بد اعراب متخلّف، نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان+۱ آیه
- خبر دادن خداوند از گمانهای بد اعراب متخلّف، نسبت به پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان+۱ آیه
- عدم بازگشت پیامبر(صلی الله علیه واله) و مؤمنان به سوی اهل خود از حدیبیّه، از گمانهای بد اعراب متخلّف+۱ آیه
- اخبار خداوند، نسبت به عذرخواهی دروغین و اظهار پشیمانی بادیه نشینان، از تخلّف همراهی کردن با پیامبر(صلی الله علیه واله)
- عذر بادیه نشینان، برای توجیه غیبت خویش از سفر حدیبیّه، بهانه ای پوچ و مخالف نیّات درونی انان
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها
- ضعف انسان در مرحله عمل، ناشی از وابستگی به زندگی دنیا
- بادیه نشینان متخلّف، در پی تغییر وعده خداوند به مؤمنان، برای دستیابی انان به غنایم خیبر+۱ آیه
- تحریم غنایم خیبر بر بادیه نشینان متخلّف از سفر عمره (حدیبیّه)+۱ آیه
- بادیه نشینان متخلّف از سفر به مکّه، در طمع غنایم جنگ خیبر+۱ آیه
- هماهنگ نبودن زبان و قلب متخلفان از سفر حدیبیه، در امرزش خواهی و استغفار
- تزیین سوءظن به فرجام پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) و مؤمنان در دل متخلّفان از سفر حدیبیه+۱ آیه
- لزوم هماهنگی زبان و قلب، به هنگام امرزش خواهی از خدا
- استغفار بیابان نشینان جهاد گریز از پیامبر(صلی الله علیه واله)، فاقد هماهنگی زبان با قلب
- لزوم صدق و هماهنگی زبان و قلب، در امرزش خواهی و توبه
- ادعای سرگرمی به مال، بهانه تخلّف اعراب، از همراهی با پیامبر صلی الله علیه و اله
- سرگرمی به اموال، بهانه اعراب، برای تخلّف از همراهی پیامبر صلی الله علیه و اله
- گریز از مرگ و گمان عدم بازگشت مؤمنان از سفر حدیبیّه، عامل تخلّف اعراب از همراهی پیامبر صلی الله علیه و اله نه مشغول بودن به اموال+۱ آیه
- دستور پیامبر صلی الله علیه و اله به بادیهنشینان، برای شرکت در سفر مکّه
- پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، مامور ابلاغ تهدید خداوند به بادیهنشینان متخلّف، از سفر مکّه
- عدم بازگشت پیامبر صلی الله علیه و اله و مؤمنان از مکه در سال حدیبیه به سوی اهل خود، از گمانها و ظن اعراب متخلّف به ان حضرت+۱ آیه
- خبر دادن خداوند از سوء ظن اعراب متخلّف نسبت به پیامبر صلی الله علیه و اله و مؤمنان+۱ آیه
- توسّل اعراب متخلّف، از عمره حدیبیّه به محمّد صلی الله علیه و اله، برای امرزشخواهی از خداوند
- مشروعیّت توسّل به محمّد صلی الله علیه و اله، برای طلب امرزش گناهان، از خدا+۴ آیه
- درخواست دروغین از پیامبر صلی الله علیه و اله برای امرزش، از سوی بادیهنشینان متخلّف از سفر حدیبیّه
- مستجاب شدن دعای پیامبر صلی الله علیه و اله در حق مؤمنان+۴ آیه
- استفاده پیامبر صلی الله علیه و اله از سؤال و جواب در القا و تبلیغ تعالیم خود
- پرسش پیامبر صلی الله علیه و اله از متخلّفان جهاد، باهدف بیان تحقّق اراده الهی، در صورت تعلّق اراده او به سود و زیان ادمی
- احتجاج پیامبر صلی الله علیه و اله با منافقان+۴ آیه
- ترس از مرگ، عامل اصلی تخلّف اعراب از همراهی پیامبر صلی الله علیه و اله در سفر حدیبیّه+۱ آیه
- مُرید/ اسما و صفات+۳ آیه
- ناتوانی افراد از دفع ضرر، در صورت تعلق اراده و مشیّت خداوند بر ان+۳ آیه
- ناتوانی افراد از جلب منفعت، در صورت تعلّق اراده و مشیّت خداوند بر تحقّق خلاف ان+۲ آیه
- نفاق، امری قلبی و درونی+۱ آیه
- ناهماهنگی قلب و زبان منافقان با یکدیگر+۱ آیه
- رسوایی و اشکار شدن دوچهرگی برخی از بادیه نشینان عصر پیامبر صلی الله علیه و اله برای همگان، در پرتو وحی+۱ آیه