اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَسمَع‌ُ آيات‌ِ اللّه‌ِ تُتلي عَلَيه‌ِ ثُم‌َّ يُصِرُّ مُستَکبِراً کَأَن لَم يَسمَعها فَبَشِّره‌ُ بِعَذاب‌ٍ أَلِيم‌ٍ «8» وَ إِذا عَلِم‌َ مِن آياتِنا شَيئاً اتَّخَذَها هُزُواً أُولئِک‌َ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ «9»
ميشنود آيات خدا را که بر او تلاوت ميشود پس از آن ثابت و باقي و مقيم ميشود بر کفر و ضلالت خود از روي بزرگي که بخود بسته است است و خود را با عظمت ميداند مثل اينکه اصلا نشنيده آن آيات را پس بشارت ده باو بعذاب دردناک و زماني که علم پيدا کند بچيزي از آيات ما آنها را ميگيرد باستهزاء و جسارت و بي‌اعتنايي اينها از براي آنها است عذاب خوار کننده‌اي.
يَسمَع‌ُ آيات‌ِ اللّه‌ِ تُتلي عَلَيه‌ِ بگوش سر ميشنود و لکن گوش قلب کر است.
صُم‌ٌّ بُکم‌ٌ عُمي‌ٌ فَهُم لا يَرجِعُون‌َ بقره، آيه 17. فَهُم لا يَعقِلُون‌َ بقره، آيه 166.
ثُم‌َّ يُصِرُّ مُستَکبِراً اصرار ثبات و بقاء بر شي‌ء است مثل اصرار بر معاصي، و در اينجا بقاء بر کفر و شرک و ضلالت است يعني آيات الهي هيچ تأثيري در قلب او نميکند و بخود نميآيد و توجه نميکند، و استکبار بزرگي بخود بستن است و گفتيم:
سه عنوان داريم کبر تکبّر استکبار، کبر آن است که در خود يک بزرگي تصور ميکند يا از جهت مال و جاه و مقام يا از جهت حسب و نسب و عشيره و قبيله و اتباع و انصار در خبر است:
«لا يدخل الجنة من کان في قلبه حبّة خردل من الکبر»
و اما تکبر اظهار اينکه بزرگي است بر ديگران بالاخص‌ّ بر انبياء و اولياء الهي که در قرآن ميفرمايد فَادخُلُوا أَبواب‌َ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها فَلَبِئس‌َ مَثوَي المُتَکَبِّرِين‌َ نحل، آيه 31. و امّا استکبار بدتر از تکبّر است و او اينکه است که چيزي که موجب تکبّر او شود در او نيست نه مال و جاه و مقامي نه حسب و نسب و عشيره و قبيله‌اي بلکه بزرگي را بخود ميبندد که ميفرمايد: إِنَّه‌ُ لا يُحِب‌ُّ المُستَکبِرِين‌َ نحل آيه 25.
کَأَن لَم يَسمَعها بزبان ما خود را بگوش کري ميزند که من نشنيدم يا آنکه مثل کساني که نشنيده است محسوب ميدارد يعني هيچ اثري بر او ندارد بواسطه سياهي قلب و قساوت و هواي نفس و مضارّ ديگر.
جلد 16 - صفحه 110
فَبَشِّره‌ُ تعبير به بشارت يک نوع سرزنش و اهانت است.
بِعَذاب‌ٍ أَلِيم‌ٍ عذاب‌هاي الهي تمام مولم است، و اليم ثبات الم است يعني الي الابد در آلام هست و ديگر از صفات افّاک اثيم اينکه است که:
وَ إِذا عَلِم‌َ مِن آياتِنا شَيئاً و لو شيئي مختصري باشد که باو ارائه دادند و گوشزد کردند. اتَّخَذَها هُزُواً استهزاء ميکند جسارت و توهين مينمايد أُولئِک‌َ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ فرداي قيامت هم بآنها استهزاء ميکنند و اهانت که ميفرمايد: اللّه‌ُ يَستَهزِئ‌ُ بِهِم وَ يَمُدُّهُم فِي طُغيانِهِم ... الاية بقره، آيه 14. و ميفرمايد فَاليَوم‌َ الَّذِين‌َ آمَنُوا مِن‌َ الکُفّارِ يَضحَکُون‌َ (الي قوله تعالي) هَل ثُوِّب‌َ الکُفّارُ ما کانُوا يَفعَلُون‌َ مطففين، آيه 34 الي 36. و ديگر از عقوبات افاک اثيم اينکه است که.