اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِنهُم مَن يَستَمِع‌ُ إِلَيک‌َ حَتّي إِذا خَرَجُوا مِن عِندِک‌َ قالُوا لِلَّذِين‌َ أُوتُوا العِلم‌َ ما ذا قال‌َ آنِفاً أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ طَبَع‌َ اللّه‌ُ عَلي قُلُوبِهِم وَ اتَّبَعُوا أَهواءَهُم «16»
و بعض اينکه کفار که شايد منافقين باشند کساني هستند که استماع فرمايشات شما را ميکنند تا آنکه از نزد شما بيرون مي‌روند ميگويند بکساني که بآنها علم داده شده چه چيز ميگفت در اينکه زمان که نزد او بوديم اينها کساني هستند که دل هاي آنها را خداوند طبع فرموده و متابعت ميکند هواهاي نفس خود را وَ مِنهُم مَن يَستَمِع‌ُ إِلَيک‌َ من تبعيضيه است يعني بعض از کساني که مخلد در آتش هستند.
از علي بن ابراهيم است که گفت «نزلت في المنافقين» زيرا آنها مي‌آمدند
جلد 16 - صفحه 176
حضور پيغمبر و استماع ميکردند فرمايشات آن حضرت را و آيات شريفه قرآن را.
حَتّي إِذا خَرَجُوا مِن عِندِک‌َ چون از خدمتت بيرون ميرفتند.
قالُوا لِلَّذِين‌َ أُوتُوا العِلم‌َ مثل أمير المؤمنين و بعض خواص مؤمنين.
ما ذا قال‌َ آنِفاً يعني ما نفهميديم و درک نکرديم فرمايشات او را اشاره باين که بيهوده و بي‌مغز بود چيزي بدست ما نيامد.
أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ طَبَع‌َ اللّه‌ُ عَلي قُلُوبِهِم بواسطه قساوت قلب و سياهي دل قلب آنها مهر شده از قابليت افتاده و نسبت بخدا اينکه خداوند آنها را بخود واگذارده و عنايتي بآنها ندارد وَ اتَّبَعُوا أَهواءَهُم اينها متابعت ميکنند هواهاي نفسانيه خود را.
«بگذار تا بميرند در عين خود پرستي»