اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَاعلَم أَنَّه‌ُ لا إِله‌َ إِلاَّ اللّه‌ُ وَ استَغفِر لِذَنبِک‌َ وَ لِلمُؤمِنِين‌َ وَ المُؤمِنات‌ِ وَ اللّه‌ُ يَعلَم‌ُ مُتَقَلَّبَکُم وَ مَثواکُم «19»
پس بدان بدرستي که نيست الهي مگر اللّه و طلب مغفرت و استغفار کن براي ذنب خود و براي مؤمنين و مؤمنات و خداوند ميداند برگشت شما را و محل و جايگاه شما را.
مسأله مهمة: اينکه وجود مبارک حضرت رسالت که درجه اعلاي عصمت را داشته حتي فعل مکروه بلکه ترک اولي هم در تمام عمر از او صادر نشده پس چه معني دارد و استغفر لذنبک!.
اما عامه عمياء که مقام عصمت را منکراند زيرا خلفاي خود را ميدانند که مدت زماني در شرک بودند نسبت‌هاي ناروايي بحضرتش ميدهند حتي العياذ باللّه نسبت شرک قبل از بعثت.
و اما خاصه که مقام عصمت را اولين شرط نبوت و خلافت ميدانند ميگويند:
انسان هر چه مقامش بالا رود بايد خود را در پيشگاه عظمت الهي کوچک و حقير و مقصر بداند چنانچه از خود آن حضرت است که عرض ميکند:
«ما عرفناک حق معرفتک و ما عبدناک حق عبادتک»
و استغفار کند که دارد هر روزي چندين
جلد 16 - صفحه 179
مرتبه، صد مرتبه، هفتاد مرتبه استغفار ميکرد، بعلاوه ذکر شريف استغفار خود يک عبادت بزرگي ميباشد.
لکن اينکه کلام هم بنظر تمام نمي‌آيد و مخالف و استغفر لذنبک است و آنچه بنظر مي‌آيد و ما در کلم الطيب در باب عصمت انبياء و ائمه هدي متعرض شده‌ايم اينکه که مشرکين پس از بعثت حضرت رسالت نسبت‌هاي ناروايي و زشتي بحضرتش ميدادند و پيغمبر خوش نداشت از خداوند طلب ميکرد که اينکه خيالات سوء را از ذهن آنها بيرون کند و بدبين نباشند لذا استغفار ميکرد و مغفرت الهي اينکه بود که آنها بشرف اسلام مشرف شدند و فهميدند که اينکه نسبت‌ها تمام بيجا بوده و حق با حضرتش بوده و خوشبين شدند پس معني استغفر لذنبک في نظر الکفار و المشرکين است.
فَاعلَم أَنَّه‌ُ لا إِله‌َ إِلَّا اللّه‌ُ اولين کلمه که تمام انبياء داشتند دعوت بتوحيد بود و معرفت بتوحيد هم مراتبي دارد که مرتبه اعلاي او را آنچه در خور استعداد ممکنات است پيغمبر داشت، و اينکه ذکر شريف فوائد و مثوبات بسياري دارد از خود آن حضرت است فرمود:
«من قال لا اله الا اللّه غرست له شجرة في الجنة من ياقوتة حمراء نبتها في مسک ابيض احلي من العسل و اشد بياضا من الثلج و اطيب ريحا من المسک مثال ثدي الأبکار»
و نيز فرمود:
«خير العبادة قول لا اله الا اللّه»
و در حديث سلسلة- الذهب از حضرت رضا (ع):
«من قال لا اله الا اللّه دخل في حصني و من دخل في حصني أمن من عذابي»
و گذشت که اينکه ذکر شريف سه دلالت دارد مطابقي توحيد عبادتي، التزامي ساير اقسام توحيد ذاتي و صفتي و افعالي و نظري، اقتضايي تصديق بجميع ما جاء به النبي (ص).
وَ استَغفِر لِذَنبِک‌َ گذشت معناي ذنبک و استغفار هم ذکر بسيار شريف است و در فضيلت او اخبار بسياري داريم مثل:
«خير الدعاء الاستغفار»
و
«اذا کثر العبد الاستغفار رفعت صحيفته تلالا»
و
«من قال استغفر اللّه مائة مرة غفر له سبعمائة ذنب»
و
«مثل الاستغفار مثل و رق علي شجر تحرک فيتناثر»
و غير اينها.
جلد 16 - صفحه 180
وَ لِلمُؤمِنِين‌َ وَ المُؤمِنات‌ِ از اينکه جمله استفاده مي‌شود که با استغفار نبي (ص) سيّما پس از امر الهي خداوند مسلما تمام مؤمنين و مؤمنات را ميآمرزد و عفو ميفرمايد و اينکه هم يک عبادتي است که بايد در حق همه آنها طلب مغفرت کرد.
وَ اللّه‌ُ يَعلَم‌ُ مُتَقَلَّبَکُم فرداي قيامت وَ مَثواکُم بهشت يا جهنم.