تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَکُمْ «22»
پس بر سبيل التفات از غيبت به خطاب فرمايد:
فَهَلْ عَسَيْتُمْ: پس آيا متوقع است از شما اى منافقين، إِنْ تَوَلَّيْتُمْ: که اگر متولى امور مردمان شويد و حاکم ايشان گرديد، أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ: اينکه فساد کنيد و تباهى جوئيد در زمين به سبب گرفتن رشوه و ريختن خون و تعدى از امر الهى و غير آن، وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَکُمْ: و ببريد از خويشان (استفهام تقريرى است)، يعنى البته از شما مى‌آيد که چون منصب امارت و حکومت يابيد، به سبب تکبر و کثرت جاه و جلال در زمين فساد کنيد و قطع ارحام نمائيد چنانکه در زمان جاهليت مى‌کرديد. يا از شما بعيد نيست که از دين اسلام برگرديد و
جلد 12 - صفحه 122
طريقه جاهليت پيش گيريد که آن افساد و ريختن خون ناحق و قطع رحم و غارت اهل اسلام باشد. ثعلبى، در تفسير خود نقل نموده که اين آيه نازل شده در حق بنو اميه و بنى مغيره.
بيان: چون علم حق سبحانه بر احوال ماضى و مستقبل جميع بندگان نافى است توقع را، پس مراد از اين کلام آنست که منافقان به جهت ضعف اسلام و سستى ايمان و حرص بر زندگانى دنيا بر وجهى هستند که اگر کسى معرفت بر حال ايشان پيدا کند از آنها توقع اين نوع افعال داشته باشد و به اينکلام آنها را مخاطب سازد.