تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْواتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ أُولئِکَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوى لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ عَظِيمٌ «3»
«1» منهج الصادقين، ج 8، ص 405. و مجمع البيان ج 5 ص 130.
جلد 12 - صفحه 178
إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ: بدرستى که آنانکه فرو مى‌نشانند و نرم مى‌کنند، أَصْواتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ: صداهاى خود را نزد رسول خدا که حضرت محمد صلى اللّه عليه و آله است به جهت مراعات ادب و توقير و تعظيم آن حضرت، أُولئِکَ الَّذِينَ: آن گروه متأدب آنانند که، امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ: آزمايش فرموده است خدا قلبهاى آنها را، لِلتَّقْوى: براى پرهيزکارى مانند طلا که به آتش، غشّ آن برود و خالص آن بماند.
تنبيه: اين مطلب محقق است امتحان و آزمايش براى کسى باشد که بخواهد دانا گردد به چيزى، و لکن ذات اقدس الهى که عالم السرّ و الخفيات و به حقايق اشياء عالم است، امتحان مورد ندارد؛ بنابراين آيه به يکى از وجوه تفسير شود:
1- مراد امتحان معرفت و علم خدا است به خلوص نيات ايشان، پس وضع امتحان در موضع معرفت به جهت آنست که تحقق شي‌ء فرع امتحان باشد و معنى آنکه: شناخته است خدا قلوب ايشان را بر تقوى و عالم است به قلوب آنان که ثابت و خالص است براى تقوى.
2- خدا دلهاى ايشان را نشانه انواع محن و تکاليف شاقه گردانيده تا ثبوت و رسوخ پيدا کنند، پس بدان سبب تقوى ظاهر گردد و معلوم شود که ايشان متصفند به آن، زيرا حقيقت تقوى معلوم نمى‌شود مگر نزد محن و شدائد و صبر آن.
3- معامله حق تعالى با ايشان در آنچه متعبدند به آن از فرو نشاندن صدا حضور سيد کائنات، مانند معامله اهل اختبار است، اگرچه حال آنها بر او مخفى نيست تا عيار کار ايشان به محک امتحان ظاهر گردد بر عالميان که کدام نقد اخلاص آنها بى‌غش باشد پس ايشان خالص و پاکند.
لَهُمْ مَغْفِرَةٌ: مر ايشان راست آمرزش گناهان که آن جهر اصوات و غير آن از خطيئت است، وَ أَجْرٌ عَظِيمٌ: و مزدى بزرگ و بى‌پايان بر طاعات و عبادت.
جلد 12 - صفحه 179