سوره حجرات(الحجرات)، آیه ۳ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۵
إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْوَاتَهُمْ عِندَ رَسُولِ اللَّهِ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَىٰ لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ
آنها که صدای خود را نزد رسول خدا کوتاه میکنند همان کسانی هستند که خداوند دلهایشان را برای تقوا خالص نموده، و برای آنان آمرزش و پاداش عظیمی است!
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۲ تا ۵
قومى از سفهاى بنىتمیم نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمدند و گفتند: یا محمد نزد ما بیا تا با تو حرف بزنیم. پیامبر از سوء ادب و طرز رفتار بد آنها مغموم گردید و آیه ۴ نازل شد. ابن اسحق گوید: این آیات درباره طائفه تمیم یعنى عطارد بن حاجب بن زرارة که از اشراف آن طائفه بوده و نیز اقرع بن حابس و زبرقان بن بدر و عمرو بن الاهتم و قیس بن عاصم نازل گردید. اینان گروهى عظیم را تشکیل داده داخل مسجد شدند و از پشت حجرات مسکونى رسول خدا صلی الله علیه و آله بانگ زدند تا پیامبر نزد آنان بیاید این موضوع بر پیامبر گران آمد و آزرده خاطر گردید لذا با همان حالت بیرون آمد. آنان به پیامبر گفتند: نزد تو آمده ایم تا به تو فخر فروشیم بنابراین به شاعر و خطیب ما اجازه بده تا شعر گویند و سخن برانند. پیامبر اجازه داد در آن میان عطارد بن حاجب برخاست و خطبه غرّا و فصیحى اداء نمود پس از خطبه او رسول خدا صلی الله علیه و آله به ثابت بن قیس بن شماس فرمود: که برخیزد و جواب او را بدهد. ثابت برخاست و خطبه مفصلى که فصیح تر از خطبه عطارد بود، قرائت نمود پس از ثابت، زبرقان بن بدر از طائفه تمیم برخاست و چند بیت شعر خواند. پیامبر به حسان فرمود: جواب او را بدهد. حسّان که از فصحا و شعراى بزرگ عرب بود، برخاست چند بیت شعر بسیار فصیح و بلیغ در جواب زبرقان ایراد نمود. در این میان اقرع بن حابس از طائفه تمیم از جابر خاست و گفت: ایها الناس این مرد را (مقصودش پیامبر بود) که مى بینید خطیب او از خطیب ما بهتر و شاعر او از شاعر ما فصیح تر و صداى گویندگان او از صداى گویندگان ما رساتر و بلندتر بوده است. بعد از این گفت و شنود به خطیب و شاعر رسول خدا صلی الله علیه و آله جوائز نیکو بخشیدند و همگى آن طائفه به دین اسلام گرویده و مسلمان شدند. عکرمه از ابن عباس روایت کند طائفه اى که به شرح فوق نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله آمده بودند از بنى العنبر بودند. ابن عباس گوید: این آیات درباره قومى از بنىالعنبر که از طوائف بنى عمرو بن تمیم بودند، نازل گردید. بدین شرح که رسول خدا صلى الله علیه و آله لشگرى به فرماندهى عیینة بن حصن الفزارى براى آنان فرستاد وقتى آنها دیدند که عیینة نزدیک شده عیال و فرزندان خود را گذاشتند و فرار نمودند. عیینة فرزندان ایشان را به اسیرى به مدینه آورد بعد از این قضیه پدران اسیران مزبور نزد رسول خدا صلى اللّه علیه و آله آمدند و با دادن فدیه فرزندان خود را خواستند و هنگامى وارد مدینه شدند که رسول خدا صلی الله علیه و آله در حجره خود در خواب قیلوله بود. فرزندانى که اسیر بودند چون پدران خود را دیدند به زارى افتاده و سخت گریستند و قوم مزبور با صداى بلند پیامبر را از پشت حجره صدا میزدند و مى گفتند: یا محمّد نزد ما بیا، از اثر فریاد آنان پیامبر از خواب برخاست، جبرئیل در آن وقت آمد و گفت: یا رسول اللّه از میان آنان شخصى را حکم قرار بده. پیامبر به آنان فرمود که سبرة بن عمرو را که بر آئین خود آنها بوده، حکم قرار دهند. آنها راضى شدند. سبرة گفت: چون عموى من از من بزرگتر است، حکمیت را به او واگذار مینمایم و این شخص اعور بن بشامه بود. پیامبر به او فرمود که حکم نماید. او گفت: نیمى از این اسراء فدیه داده و آزاد شوند و نیمى دیگر بدون دادن فدیه آزاد گردند. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: بدین حکم خشنود و راضى هستم سپس این آیات نازل گردید.
کتاب ربیع الابرار از زمخشرى. تفسیر مجمع البیان. تفسیر ابوحمزه ثمالى. تفسیر کشف الاسرار.
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۶)
- مخاطب قراردادن پیامبر(صلی الله علیه واله)، و سخن گفتن با او، منوط به حفظ ادب+۲ آیه
- محدود بودن ازادی عمل در برخورد با اولیای الهی، برای رعایت احترام انان+۳ آیه
- حفظ حرمت پیامبر(صلی الله علیه واله)، نشانه پارسایی+۱ آیه
- احترام به پیامبر(صلی الله علیه واله)، سبب امرزش و پاداش خداوند+۲ آیه
- سفارش خداوند به مؤمنان درباره معاشرت مؤدّبانه با پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- رفتار مؤدّبانه مؤمنان در محضر پیامبر(صلی الله علیه واله)، سبب مغفرت و پاداش الهی+۱ آیه
- توفیق مؤمنان در امتحان الهی با رعایت ادب در حضور پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- اراستگی دلها به تقوا، در صورت برخورد مؤدّبانه با محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- حضور مؤدّبانه مؤمنان نزد رهبران الهی سبب مغفرت و پاداش الهی برای انان+۱ آیه
- امتحان قلبهای مؤمنان از جانب خداوند برای خالص شدن و نیل به تقوا
- مؤمنان، تحت ازمونهای الهی برای رسیدن به رشد و مرتبه تقوا
- توفیق مؤمنان مؤدّب، در امتحان شدن دلهایشان برای خالص شدن تقوا
- نرمی در گفتار و رعایت ادب در محضر رسولخدا(صلی الله علیه واله)، نشانه توفیقیافتگان در ازمون تقوا
- رسیدن به رشد و تقوا، از فلسفههای امتحان الهی
- مغفرت الهی، یکی از پاداشهای خداوند در اخرت
- پاداش بزرگ الهی، برای توفیق در ازمایش الهی
- حضور مؤدّبانه مؤمنان نزد رهبران الهی، سبب مغفرت و پاداش الهی برای انان+۱ آیه
- تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی+۲ آیه
- پاداش بزرگ (بهشت) اجر خدا در برابر تواضع+۲ آیه
- موفقیّت در امتحان و دستیابی به تقوای الهی، موجب برخورداری از امرزش و پاداش بزرگ الهی
- تعلیم ادب معاشرت با پیامبر(صلی الله علیه واله) به مؤمنان، از سوی خداوند+۴ آیه
- تقواپیشگی، مستلزم حفظ حرمت پیامبر(صلی الله علیه واله)
- تقوای قلبی و درونی، مستلزم ادب و تواضع در حضور پیامبر(صلی الله علیه واله)
- اراسته شدن به تقوا، زمینه برخورداری از مغفرت الهی+۴ آیه
- تقوای الهی، از شرایط عمده موفقیّت در ازمایشهای الهی+۲ آیه
- ازمون اهل ایمان، برای رسیدن به مرتبه تقوا
- تقواپیشگی، زمینهساز بهرهمندی از پاداش الهی در اخرت
- تقوا، شرط بهرهمندی از پاداش بزرگ الهی+۱ آیه
- قلب، مرکز و جایگاه تقوا و خداترسی+۱ آیه
- توصیه خداوند به تواضع و فروتنی در گفتار+۳ آیه
- توصیه خداوند به رعایت ادب و تواضع در برابر محمّد(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
- تقوا و پاکی قلب، زمینه تواضع+۱ آیه
- تفکّر و خردورزی، زمینه رعایت تواضع و ادب در برخورد با پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- برخورداری متواضعان، از پاداشهای اخرتی+۲ آیه
- تواضع در برابر پیامبر(صلی الله علیه واله)، نشانه ادب و خردورزی+۱ آیه
- رعایت تواضع و ادب در برابر محمّد(صلی الله علیه واله)، تواضع در برابر خداوند+۱ آیه
- بیخردی، مانع فروتنی و ادب در برابر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- مؤمنان، موظّف به حفظ احترام پیامبر(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
- رعایت اداب زیارت پیامبر(صلی الله علیه واله)، نشانه توفیق یافتگان در ازمون تقوا
- غفران و امرزش الهی، از اثار زیارت پیامبر(صلی الله علیه واله)همراه با رعایت ادب+۱ آیه
- پاداش بزرگ الهی، از اثار رعایت اداب هنگام زیارت محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- رعایت اداب زیارت پیامبر(صلی الله علیه واله)، دارای خیر و منفعت برای مؤمنان+۱ آیه
- پایین اوردن صدا از اداب زیارت محمّد(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- شکیبایی برای خروج پیامبر(صلی الله علیه واله) از منزل، از اداب زیارت ان حضرت+۱ آیه
- رعایت احترام و ادب از سوی برخی صحابه، در محضر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- سخن گفتن با دیگران با صدای اهسته، نشانه ادب و تقوا پیشگی+۱ آیه
- وعده امرزش و پاداش بزرگ به رعایت کنندگان ادب در محضر پیامبر(صلی الله علیه واله) و صدا زدن ان حضرت با صدای نرم و اهسته
- رعایت ادب در محضر پیامبر(صلی الله علیه واله) و صدا زدن ان حضرت با صدای نرم و اهسته، نشانه موفقیّت در امتحان برای تقوا
- صدا زدن پیامبر(صلی الله علیه واله) با صدای نرم و اهسته و به دور از داد و فریاد، نشانه ایمان و تقوا+۱ آیه
- امتحان قلب مؤمنان از جانب خداوند، با فرمان به کوتاه سخن گفتن و رعایت ادب نزد پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)
- امتحان قلب مؤمنان از جانب خداوند، در راستای نیل به تقوا
- تقوای قلب، مرتبه والای ایمان
- رعایت ادب و اهسته سخن گفتن نزد رسول خدا(صلی الله علیه واله)، نشانه تقوای قلب
- تقوای قلب، موجب برخورداری از امرزش و پاداش بزرگ خداوند
- حفظ احترام محمّد صلی الله علیه و اله، از وظایف مؤمنان+۳ آیه
- حفظ احترام محمّد صلی الله علیه و اله، نشانه پارسایی+۱ آیه
- احترام به پیامبر صلی الله علیه و اله، سبب امرزش و پاداش خداوند+۲ آیه
- رعایت ادب و احترام در مجلس پیامبر صلی الله علیه و اله، از حقوق ان حضرت+۴ آیه
- رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۶ آیه
- پاداش بزرگ الهی، از اثار رعایت اداب زیارت حضرت محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- غفران و امرزش الهی، از اثار زیارت حضرت محمّد صلی الله علیه و اله همراه با رعایت اداب+۱ آیه
- شکیبایی برای خروج پیامبر صلی الله علیه و اله از منزل، از اداب زیارت ان حضرت+۱ آیه
- بلند نکردن صدا و نرمش در گفتار، از اداب زیارت، ملاقات و سخن گفتن با پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- رعایت اداب زیارت حضرت محمّد صلی الله علیه و اله، نشانه تقواپیشگی
- رعایت اداب و حرمت زیارت و ملاقات با پیامبر صلی الله علیه و اله، دارای خیر و منفعت برای خود مؤمنان+۱ آیه
- رعایت ادب در سخن گفتن با پیامبر صلی الله علیه و اله، نشانه تقواپیشگی
- رعایت ادب در سخن گفتن با پیامبر صلی الله علیه و اله موجب بهرهمندی از پاداش بزرگ الهی
- رعایت ادب، در سخن گفتن با پیامبر صلی الله علیه و اله، موجب بهرهمندی از امرزش الهی
- رعایت ادب در گفتگو با پیامبر صلی الله علیه و اله، نشانه شکیبایی و موفقیّت در امتحان الهی+۱ آیه
- توجّه به مقام رسالت، مقتضی رعایت ادب در گفتگو با پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- بلندتر کردن صدای خود از صدای پیامبر صلی الله علیه و اله، نشانه بیحرمتی و بیادبی نسبت به حضرت+۱ آیه
- مراعاتکنندگان ادب، در معاشرت با پیامبر صلی الله علیه و اله، مشمول امرزش و پاداش بزرگ الهی
- انتساب محمّد صلی الله علیه و اله به خداوند، راز حرمت والای ان حضرت، هنگام معاشرت
- نرمش در گفتار و رعایت ادب، در محضر محمّد صلی الله علیه و اله، نشانه توفیقیافتگان در ازمون پرهیزکاری
- تقوا پیشگی انسان، از زمینههای مدح و ستایش خداوند از انسان
- وجوب پایین اوردن صدا در معاشرت با پیامبر صلی الله علیه و اله و سخن گفتن با او+۱ آیه
- ایمان با رعایت تقوای الهی، موجب امرزش مؤمنان+۶ آیه
- اراسته شدن به تقوا، زمینه برخورداری از مغفرت الهی+۴ آیه
- اکرام پیامبر صلی الله علیه و اله با رفتار مؤدبانه مؤمنان در محضران جناب، زمینهساز مغفرت و پاداش الهی برای انان+۱ آیه
- رفتار مؤدبانه در محضر پیامبر صلی الله علیه و اله سبب مغفرت الهی+۲ آیه
- تقواپیشگان، مشمول مغفرت و امرزش پروردگار+۵ آیه
- ایمان با رعایت تقوای الهی، موجب امرزش مؤمنان+۶ آیه
- مغفرت الهی، یکی از پاداشهای خداوند در اخرت
- امتحان قلب مؤمنان، هنگام مواجه شدن با پیامبر صلی الله علیه و اله در کوتاه کردن و بلند کردن صدای خودشان+۱ آیه
- امتحان قلوب مؤمنان، هنگام مواجه شدن با پیامبر صلی الله علیه و اله در کوتاه و بلند کردن صدا و رعایت ادب+۱ آیه
- وجوب حفظ احترام محمد صلی الله علیه و اله بر مؤمنان+۷ آیه