تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى‌ ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ «6» يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا: اى کسانى که ايمان آورديد به خدا و رسول، إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ‌: اگر بيايد شما را کسى که بيرون رونده باشد از فرمان خدا، بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا: به خبرى که موجب تأثر و تألم خاطر شما باشد، پس تفحص و تجسس کنيد تا صدق و کذب او معلوم، و به مجرد اخبار او مبادرت به عمل مکنيد. أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ: به جهت کراهت آنکه برسانيد مکروهى را به گروهى به نادانى در مال و جان ايشان، يعنى در حالتى که شما عالم نباشيد به حال ايشان از ايمان و کفر و طاعت و معصيت، پس به گمان کفر و معصيت در مقام محاربه برآئيد. فَتُصْبِحُوا عَلى‌ ما فَعَلْتُمْ‌: پس گرديد بر آنچه کرده باشيد، جلد 12 - صفحه 181 نادِمِينَ‌: پشيمانان که ممکن نباشد تدارک آن. حاصل: هر چيزى که از فاسقى به شما رسد، بر آن تعجيل منمائيد بلکه به تجسس آن مشغول شويد تا صدق و کذب آن خوب بر شما ظاهر شود. بنا بقولى حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله در سال نهم هجرت وليد بن عقبه را براى گرفتن زکات به قبيله بنى مصطلق فرستاد، چون خبر آمدن وليد به آنها رسيد، از سر عداوت قديمه گذشته مجددا طرح محبت افکندند و به جهت توقير به استقبال بيرون آمدند. او گمان کرد ايشان به قصد قتل او آمدند، برگشت خدمت حضرت آمد، عرض کرد: بنى مصطلق طريق ارتداد پيش گرفته زکات ندادند و قصد قتل من نمودند. حضرت غضبناک شدند، آنها آمدند گفتند: به خدا از ما تمردى صادر نشده، همه مطيع فرمان توئيم و آنچه گفتند خلاف واقع بوده، آيه شريفه نازل شد. تتمه: اصوليين استدلال کرده‌اند به اين آيه بر وجوب عمل به خبر واحد که عادل باشد، زيرا حق تعالى تبين و تفحص را واجب گردانيده در خبر فاسق نه در غير او، پس در خبر عادل تبين واجب نباشد و بحثى در آن مى‌باشد که در کتب اصول مقرر است.