اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
کَذَّبَت قَبلَهُم قَوم‌ُ نُوح‌ٍ وَ أَصحاب‌ُ الرَّس‌ِّ وَ ثَمُودُ «12» وَ عادٌ وَ فِرعَون‌ُ وَ إِخوان‌ُ لُوطٍ «13» وَ أَصحاب‌ُ الأَيکَةِ وَ قَوم‌ُ تُبَّع‌ٍ کُل‌ٌّ کَذَّب‌َ الرُّسُل‌َ فَحَق‌َّ وَعِيدِ «14»
تکذيب کردند پيش از اينکه کفار و مشرکين قوم نوح، و اصحاب رس، و ثمود امت صالح، و عاد امت هود، و فرعون، و قوم لوط، و اصحاب الايکه قوم شعيب، و قوم تبع و تمام اينها تکذيب کردند پيغمبران را پس ثابت و محقق شد وعيدهاي ما که هلاک شدند بانحاء مختلف.
کَذَّبَت قَبلَهُم قبل از قوم شما از مشرکين و کفار امم ماضيه قَوم‌ُ نُوح‌ٍ که تمام غرق شدند و فقط اصحاب سفينه که حدود هفتاد نفر بودند نجات پيدا کردند که حضرت نوح را آدم ثاني خواندند که تمام افراد بشر از نسل او باقي مانده.
وَ أَصحاب‌ُ الرَّس‌ِّ گفتند: رس اسم چاهي است و اصحاب رس بقيه قوم ثمود که قوم صالح بودند پس از صالح قبل از ابراهيم که اينها پيغمبر خود را کشتند و در آن چاه انداختند و آن قدر سنک بر او زدند تا آن چاه مملو از حجاره شده و خداوند آنها را هلاک کرد.
وَ ثَمُودُ قوم صالح که ناقه صالح را پي کردند و فصيل آن را کشتند و بصيحه و صاعقه و رجفه هلاک شدند.
و عاد قوم هود که بباد صرصر تمام هلاک شدند.
وَ فِرعَون‌ُ و اتباعش که در رود نيل غرق شدند.
وَ إِخوان‌ُ لُوطٍ تعبير باخوان اخوت نسبي داشتند که بامطار حجاره و خسف که شهرهاي آنها سرنگون شد.
وَ أَصحاب‌ُ الأَيکَةِ که قوم شعيب باشند و اصحاب مدين که بصاعقه هلاک شد.
وَ قَوم‌ُ تُبَّع‌ٍ تعبير بتبع براي کثرت اتباع آنها بود و اينها سلاطيني بودند که گفتند: فقط تبع وسط مؤمن صالح بود بلکه بعضي گفتند: نبي بود که ذي القرنين نام نهادند که دو قرن سلطنت داشت، و حضرت خضر و الياس نزد او
جلد 16 - صفحه 244
بودند، و بقيه آنها چه قبل از ذي القرنين تبع اول و چه بعد از آن تکذيب انبياء خود کردند و بعذاب الهي هلاک شدند.
کُل‌ٌّ کَذَّب‌َ الرُّسُل‌َ تمام اينها تکذيب پيغمبران سلف کردند.
فَحَق‌َّ وَعِيدِ تو عيدهايي که انبياء براي کفار خبر دادند از عذاب‌هاي مهلکه بر آنها ثابت و محقق شد اينکه کفار و مشرکين بترسند که اينها عزيزتر از آنها نيستند و قوت و قدرت اينها بيشتر از آنها نيست، و سنت الهي هم تغيير پذير نيست.