سوره ق، آیه ۱۴ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۸
وَ أَصْحَابُ الْأَيْكَةِ وَ قَوْمُ تُبَّعٍ كُلٌ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَ وَعِيدِ
و «اصحاب الایکه» [= قوم شعیب] و قوم تبّع (که در سرزمین یمن زندگی می‌کردند)، هر یک از آنها فرستادگان الهی را تکذیب کردند و وعده عذاب درباره آنان تحقّق یافت!
معنی کلمات و عبارات
«أَصْحَابُ الأیْکَةِ»: قوم شعیب هستند (نگا: حجر / ، شعراء / و . «قَوْمُ تُبَّعٍ»: گروهی از مردم یمن که پیرو پادشاه خوبی به نام تُبّع الْحِمْیَری بودند. (نگا: دخان / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- اصحاب «ایکه» و قوم «تُبّع»، از اقوام تکذیب کننده پیامبران «کذّبت قبلهم ... و أصحب الأیکة و قوم تبّع»
۲- «أصحاب أیکة»، ساکنان سرزمینى پردرخت و جنگلى * و أصحب الأیکة «أیکة» به معناى درختان انبوه و جنگل گونه است. احتمال دارد به اصحاب «أیکة»، از آن جهت این عنوان داده شده باشد که در محیطى این چنین زندگى مى کرده اند.
۳- موضع گیرى خصمانه بسیارى از اقوام در تاریخ، علیه پیامبران با موقعیت هاى مختلف تاریخى و اجتماعى* «کذّبت قبلهم قوم نوح و أصحب الرسّ و ثمود . و عاد و فرعون و إخون لوط . و أصحب الأیکة و قوم تبّع کلّ کذّب الرسل»
با توجه به این که اقوام یاد شده در جوامع مختلف و موقعیت هاى متفاوت تاریخى حضور داشته اند; تعبیر «کلّ...» مى تواند تأکیدى باشد بر این که حق ستیزى، ربطى به زمان، مکان و نژاد ندارد.
۴- نابودى بسیارى از اقوام، در نتیجه حق ستیزى و تکذیب پیامبران «کذّبت قبلهم ... فحقّ وعید»
۵- کیفر امت هاى حق ستیز در طول تاریخ، پس از اتمام حجت الهى بر آنان «کذّبت قبلهم ... کلّ کذّب الرسل فحقّ وعید»
تعبیر «فحقّ وعید» مى رساند که اقوام هلاک شده، قبلاً مورد هشدار، تهدید، تذکر و اتمام حجت قرار گرفته بودند.
۶- هلاکت تکذیب کنندگان انبیا در گذشته تاریخ، هشدارى به تکذیب گران پیامبر(ص) و دین الهى «کذّبت قبلهم ... کلّ کذّب الرسل فحقّ وعید»
۷- تکذیب هر یک از رسولان الهى، به منزله تکذیب همه آنان است.* «کلّ کذّب الرسل فحقّ وعید»
برداشت بالا با توجه به این نکته است که هر یک از اقوام گذشته، نسبت به پیامبر خویش کفر مىورزیده اند; ولى خداوند آنان را منکر تمامى رسولان الهى معرفى کرده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۲–۲۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۱۲–۱۴
روایات و احادیث
۸- «عن أبى عبداللّه(ع) قال، إنّ تُبّعاً قال للأوس و الخزرج کونوا هاهنا حتّى یخرج هذاالنبىّ أمّا أنا فلو أدرکته لخدمته و خرجت معه; [منبع: کمال الدین، ج ۱، ص ۱۷۰، ح ۲۶; مجمع البیان، ج ۹، ص ۱۰۱.] از امام صادق(ع) روایت شده که تُبّع به اوس و خزرج گفت: در همین مکان (یثرب) باشید تا این پیغمبر مبعوث گردد و من هم اگر آن پیامبر را درک کنم، به او خدمت مى کنم و در خروج با او همراه مى شوم».
موضوعات
دسته‌بندی موضوعی
آثار تکذیبگری اقوام پیشینآثار حق ستیزی اقوام پیشینتکذیبگری قوم تبعحق ستیزی اکثریت اقوام پیشیندشمنی اکثریت اقوام پیشینزمینه کیفر اقوام پیشینعوامل هلاکت اکثریت اقوام پیشینفضایل تبعمسکن اصحاب ایکهموقعیت جغرافیایی اصحاب ایکههشدار به مکذبان دینتاریخ قوم تبعهشدار به مکذبان محمداتمام حجت بر اقوام پیشینتکذیبگری اصحاب ایکههلاکت مکذبان انبیاتاریخ اصحاب ایکهدشمنان انبیامکذبان انبیاقانونمندی کیفرهای خداآثار تکذیب انبیاآثار اتمام حجتهماهنگی انبیاتاریخ اقوام پیشیناتمام حجت خداهشدارهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰۳)
- اصحاب ایکه تکذیب کننده رسولان الهی+۴ آیه
- تردید اصحاب ایکه در امکان افرینش مجدّد انسان پس از مرگ+۱ آیه
- اصحاب ایکه، تکذیبگر پیامبران+۵ آیه
- اصحاب ایکه، گرفتار عذاب مرگبار+۲ آیه
- عذاب اصحاب ایکه بهخاطر تکذیب پیامبران+۵ آیه
- زندگانی اصحاب ایکه در منطقه سرسبز و بیشهزاری برخوردار از درختان بسیار+۳ آیه
- انذار و هشدار خداوند به اصحاب رس+۴ آیه
- تکذیب پیامبران الهی از سوی اصحاب رس+۱ آیه
- بیان قصّه اصحاب رس و هلاکت انان، اتمام حجّت خداوند بر اهل مکّه+۳ آیه
- نابودی اصحابرس در پی تکذیب پیامبران الهی ازسوی انان+۱ آیه
- موضعگیری خصمانه بسیاری از امّتها در تاریخ، بر ضدّ پیامبران با موقعیّتهای گوناگون تاریخی و اجتماعی+۵ آیه
- امّتهای پیشین، تکذیبکننده انبیا ومعارف الهی+۱۰ آیه
- نابودی امّتهای تکذیبکننده رسولان الهی+۵ آیه
- تکذیب رسولان الهی، سبب انقراض و نابودی امّتهای پیشین+۱۰ آیه
- تکذیب انبیای گذشته ازسوی اقوام و امّتهای انان+۱۱ آیه
- تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۶ آیه
- انذار شعیب(علیه السلام) به اصحاب ایکه از گرفتارشدن به عذاب نابودکننده+۳ آیه
- انذار اصحاب رس ازسوی پیامبران، پیش از گرفتارشدن به عذاب نابودکننده+۴ آیه
- انذار اقوام پیشین ازسوی پیامبران خود، پیش از عذاب شدن+۵ آیه
- انذارشدن فرعون به وسیله پیامبر معاصر خویش، پیش از گرفتارشدن به عذاب نابودکننده+۵ آیه
- انذارشدن قوم تُبّع به وسیله رسولان، پیش از گرفتارشدن انان به عذاب نابودکننده
- انذار قوم ثمود ازسوی پیامبر خود پیش از عذاب شدن+۳ آیه
- انذار اصحاب ایکه ازسوی شعیب(علیه السلام)، پیش از گرفتارشدن به عذاب نابودکننده+۴ آیه
- هشدار خداوند به قوم عاد، پیش از گرفتارشدن انان به عذاب هلاکتبار+۲ آیه
- انذار لوط(علیه السلام) به قوم خویش، از گرفتارشدن به عذاب استیصال+۴ آیه
- انذارشدن قوم نوح به وسیله ان حضرت پیش از گرفتارشدن به عذاب نابودکننده+۴ آیه
- هشدار خداوند به مشرکان صدر اسلام از گرفتارشدن به عذاب استیصال همچون اقوام گذشته+۳ آیه
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۱۱ آیه
- تکرار مخالفت با پیامبران الهی، در طول تاریخ+۱۰ آیه
- مجازات مکذّبان از جانب خداوند، در پی عملکرد انان+۸ آیه
- عذاب و هلاکت مکذّبان اصحاب ایکه، کیفر عملکرد انان+۸ آیه
- اصحاب ایکه، تکذیبگر پیامبران الهی+۲ آیه
- عذاب و هلاکت مکذّبان اصحاب رسّ، کیفر عملکرد انان+۴ آیه
- امّتهای پیشین، از مکذّبان رسالت انبیا+۹ آیه
- هلاکت فرعونیان، پیامد تکذیب رسالت موسی و هارون(علیهما السلام) از سوی انان+۵ آیه
- قوم تُبّع تکذیبکننده رسالت پیامبران+۱ آیه
- هلاکت قوم تُبّع به عذاب استیصال، کیفر تکذیبگری انان+۱ آیه
- هلاکت قوم ثمود، به واسطه عذاب استیصال، کیفر تکذیبگری انان+۴ آیه
- قوم عاد، تکذیبکننده پیامبر خویش (هود(علیه السلام))+۶ آیه
- تکذیب رسالت هود(علیه السلام) موجب هلاکت و نابودی مکذّبان وی+۹ آیه
- گرفتاری قوم لوط به عذاب الهی، کیفر تکذیب انان+۹ آیه
- قوم نوح، تکذیبکننده رسالت ان حضرت+۵ آیه
- تهدید مکذّبان کافر به عذاب، از ناحیه خداوند
- ثمود، تکذیبکننده پیامبران الهی+۹ آیه
- تحقّق وعید الهی، مبنی بر عذاب قوم ثمود+۲ آیه
- تکذیب انبیا و پیامبران الهی امری حرام+۶ آیه
- تکذیب انبیا و پیامبران الهی، امری حرام+۸ آیه
- حرمت مساحقه و هم جنس بازی زنان با یکدیگر+۳ آیه
- اصحاب ایکه، مورد وعید خدا از قیامت+۱ آیه
- اصحاب رسّ، مورد تهدید خدا از روز قیامت+۱ آیه
- فرعونیان، مورد وعید خدا از قیامت+۱ آیه
- قوم تبّع، مورد تهدید خدا، از اهوال قیامت
- هشدار خدا به قوم ثمود، از قیامت+۱ آیه
- قوم عاد، مورد تهدید خدا از قیامت+۱ آیه
- قوم لوط، مورد وعید خدا، از شداید قیامت+۱ آیه
- قوم نوح، مورد هشدار خدا، از روز قیامت+۱ آیه
- مکذّبان انبیا، مورد وعید الهی، از قیامت
- خداوند تسلاّدهنده پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان فرجام تکذیب کنندگان و منکران رسالت انبیا+۲ آیه
- سکونت اصحاب ایکه، در محلّی سرسبز و پردرخت+۳ آیه
- تکذیب شعیب(علیه السلام) و رسالتش، از جانب اصحاب ایکه+۷ آیه
- عذاب و هلاکت، کیفر اصحاب ایکه به دلیل تکذیب شعیب(علیه السلام)+۸ آیه
- مشاهده خلقت نخستین موجودات از سوی امّتهای پیشین و شک در قدرت خداوند برای افرینش مجدّد، امری شگفت اور+۳ آیه
- ارسال پیامبران بسیاری در جهت هدایت قوم عاد، از جانب خداوند+۲ آیه
- نزول عذاب بر قوم عاد، در پی تکذیب رسالت هود(علیه السلام)+۱۰ آیه
- هلاکت اصحاب رسّ عبرت نیاموز، مایه عبرت دیگران+۴ آیه
- نابودی اصحاب رسّ در پی تکذیب پیامبران الهی از سوی انان+۱ آیه
- ابتلای امّتهای کافر پیشین به کیفر الهی+۷ آیه
- انذار شدن قوم تبّع به وسیله رسولان، پیش از گرفتار شدن به عذاب نابودکننده
- تکذیب پیامبران خدا، سبب گرفتاری به عذاب الهی+۹ آیه
- ایکه، سرزمینی اباد، در زمان شعیب(علیه السلام)+۴ آیه
- انذار شدن فرعون به وسیله پیامبر معاصر خویش، پیش از گرفتار شدن به عذاب+۴ آیه
- تهدید فرعون به هلاکت و نابودی، در صورت تکذیب پیامبران+۳ آیه
- تکذیب رسالت موسی(علیه السلام) به وسیله فرعون+۵ آیه
- تکذیب پیامبران الهی از سوی فرعون، موجب هلاکت او+۴ آیه
- غرق و هلاکت فرعون، در پی تکذیب انبیا+۴ آیه
- استحقاق فرعون، برای کیفر و عقوبت الهی+۶ آیه
- تکذیب و مخالفت فرعون، در برابر دعوت موسی(علیه السلام)، موجب کیفر و عقوبت وی+۵ آیه
- بیان قصّه اصحاب رسّ و نابودی انان، اتمام حجّت خداوند بر اهل مکّه+۳ آیه
- قوم تبّع، از نزدیک ترین اقوام پیشین به مشرکان صدر اسلام و از اخرین اقوام هلاکت شده پیشین+۳ آیه
- قوم تبّع، از اقوام تکذیب کننده پیامبران
- تکذیب انبیا از جانب قوم تبّع، عامل تهدید شدن انان به عذاب الهی+۲ آیه
- عذاب و هلاکت قوم تبّع، به وسیله خداوند+۱ آیه
- تکذیب انبیا از سوی قوم تبّع، عامل استحقاق انان برای عذاب الهی+۲ آیه
- تکذیب رسولان الهی از سوی قوم لوط+۴ آیه
- قوم نوح تکذیب کننده رسالت ان حضرت+۵ آیه
- تکذیب پیامبران الهی، از جانب قوم نوح+۵ آیه
- تکذیب نوح(علیه السلام) از جانب قومش، موجب هلاکت و عذاب انان از جانب خداوند+۸ آیه
- انذار و هشدار لوط علیه السلام به قوم خود از عذاب استیصال، به علّت ارتکاب عمل زشت لواط+۵ آیه
- انکار رسالت لوط علیه السلام و تکذیب ان حضرت، از سوی قوم او+۶ آیه
- عذاب الهی، کیفر تکذیبکنندگان محمّد صلی الله علیه و اله+۵ آیه
- تکذیب محمّد صلی الله علیه و اله از جانب کافران، همچون تکذیب سایر پیامبران، در طول تاریخ+۴ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۱ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۵ آیه
- خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۵ آیه
- تردید اصحاب ایکه در امکان حیات مجدّد، و معاد انسانها پس از مرگ+۲ آیه
- انکار معاد از جانب اصحاب رس، بر اثر شک و تردید انان در افرینش مجدّد از سوی خداوند+۳ آیه
- انکار معاد و افرینش مجدّد انسانها، از ناحیه قوم تبّع+۳ آیه
- قوم ثمود، از انکارکنندگان معاد+۳ آیه
- انکار و تکذیب معاد، از جانب قوم نوح+۳ آیه
- هلاکت فرعونیان، پیامد تکذیب رسالت موسی علیه السلام از سوی انان+۶ آیه
- تحقق وعده عذاب الهی به اصحاب ایکه و قوم تبع
- هود علیه السلام از انبیا و فرستادگان الهی+۵ آیه
- تکذیب رسالت هود علیه السلام موجب نابودی مکذبان وی+۸ آیه