نکته‌های تفسیر نور

کلمه «عيينا» از «عى» به معناى عجز و ناتوانى، «لَبْسٍ» به معناى خلط و اشتباه و مشتبه شدن است. «وسوسه» در لغت به معناى صداى آهسته است و در اصطلاح، کنايه از افکار ناپسندى است که بر فکر و دل انسان مى‌گذرد. کلمه «وريد» از ريشه‌ى «ورود» به معناى رفتن به سراغ آب است. از آنجا که اين رگ، شاهراه گردش خون ميان قلب و ديگر اعضاى بدن است، آن را «وريد» گفته‌اند. براى ارشاد منحرفان، از هر شيوه صحيحى بايد استفاده کرد. در آيات قبل نمونه‌هايى از قدرت خداوند در هستى و نمونه‌هايى از سرنوشت شوم کسانى که تکذيب مى‌کردند، بيان شد. اين آيات، وجدان و عقل مردم را مخاطب قرار داده که مگر ما در آفرينش اول عاجز جلد 9 - صفحه 216 شديم تا از آفرينش دوم بازمانيم. مشابه جمله‌ى‌ «نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ»، اين آيه است: «أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ» «1» خداوند ميان انسان و قلب او حايل مى‌شود. سرچشمه‌ى وسوسه، سه چيز است: الف) نفس و خواهش‌هاى نفسانى. «تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ» ب) شيطان. «فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطانُ» «2» ج) بعضى انسان‌ها و جنّيان. «الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ» «3» علم خداوند به امور ما به دو علت است: الف) چون آفريدگار ماست و خالق، مخلوق خود را مى‌شناسد: «أَ لا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ» «4»، «وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ وَ نَعْلَمُ ما تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ» ب) چون بر ما احاطه دارد. نَعْلَمُ‌ ... وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ لذا علم خدا دقيق، گسترده و بى واسطه است. ريشه‌ى شک در معاد دو چيز است: يکى اين‌که خدا از کجا مى‌داند هر کس چه کرده و ذرّات او در کجاست؟ ديگر اين‌که از کجا مى‌تواند دوباره بيافريند؟ اين آيه به هر دو جواب مى‌دهد: او مى‌تواند، چون قبلًا انسان را آفريده است. «وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ» او مى‌داند، چون وسوسه‌هاى ناديدنى را هم مى‌داند. «نَعْلَمُ ما تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ»