تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ جاءَتْ سَکْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذلِکَ ما کُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ «19»
وَ جاءَتْ سَکْرَةُ الْمَوْتِ: و بياورد بيهوشى مرگ، يعنى حاضر سازد شدت موت که زايل کننده عقل است، بِالْحَقِ: امر درست و راست را که
«1» بحار الانوار ج 71 ص 276 روايت 4 بنقل از امالى صدوق.
«2» بحار الانوار ج 71 ص 277 روايت 12 بنقل از ثواب الاعمال و خصال شيخ صدوق.
«3» مجمع البيان ج 5 ص 144.
«4» اصول الکافى، ج 2 باب من يهم بالحسنة أو السيئة ص 430- 429 روايت 4.
جلد 12 - صفحه 227
کتب الهى به آن ناطق و انبياء به آن مبعوث شده‌اند. مراد امر آخرت است از بعث و نشور و ساير احوال معاد. يا مراد کشف حال بنده باشد از سعادت و شقاوت، يا بيايد بيهوشى مرگ در حالتى که ملتبس باشد به حقيقت امر. و نزد اين حال ملائکه او را گويند: ذلک ما کنت منه تحيد: اين مرگ آن چيزى است که بودى تو در زمان حيات از آن مى‌گريختى، يعنى مى‌ترسيدى و مکروه مى‌شمردى. ايراد اين کلام بعد از ذکر استبعاد کفار به بعث و جزا و منع آن، بتحقيق علم و قدرت اعلام ايشان است به آنکه عنقريب به موت ملاقات خواهيد نمود و عنقريب سکرات آن را دريابيد.
تبصره: محققين بيان فرموده‌اند که موت امر وجودى و فعلى است از افعال خداى تعالى که مقتضى آثار است از زوال حيات و تعطيل حواس و فساد مزاج.
و علامه مجلسى رحمه اللّه در بحار از کتاب عيون از مفضل روايت نموده که حضرت فرمود: بپرهيز از گناهان، و بترسان شيعيان ما را از گناهان؛ و آنچه مى‌رسد به ايشان از مصائب و واردات دنيا از ظلم ظالمين و اسقام و آلام و حبس رزق، از جهت گناهانى است که از ايشان صادر مى‌شود؛ و هر آينه شديد مى‌شود موت بر بعضى از ايشان، و نيست شدت موت و سکرات آن مگر به جهت گناهان «1». شدت سکرات نسبت به بعض مؤمنين به جهت تخليص ايشان است از عذاب آخرت.
در کافى- از حضرت صادق عليه السّلام، که حضرت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به امير المؤمنين عليه السّلام فرمود: يا على چون ملک الموت نازل شود به جهت قبض روح کافر، نازل مى‌شود با او سيخى از آتش و به آن قبض روح او خواهد نمود. بعد امير المؤمنين عليه السّلام عرض کرد: آيا از امت کسانى باشند که قبض روح آنان بدين طريق باشد؟ فرمود: بلى حاکم جائر و کسانى که مال يتيم خورند ظلما و کسانى که شهادت ناحق دهند «2».
«1» بحار الانوار ج 6 ص 157 روايت 15.
«2» فروع کافى ج 3 (کتاب الجنائز، باب النوادر) ص 254- 253 روايت 10.
جلد 12 - صفحه 228