سوره ق، آیه ۱۹ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۹
وَ جَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِ ذٰلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ
و سرانجام، سکرات (و بیخودی در آستانه) مرگ بحق فرامی‌رسد (و به انسان گفته می‌شود:) این همان چیزی است که تو از آن می‌گریختی!
معنی کلمات و عبارات
«سَکْرَةُ الْمَوْتِ»: مستی و منگی مرگ. مراد بیهوشیها و سختیهائی است که به هنگام وداع با این جهان به انسان دست می‌دهد. چرا که در این لحظه بی‌ثباتی و ناچیزی جهان را با چشم خود می‌بیند و جهان بقا را دورادور می‌نگرد و وحشتی عظیم سرتاپای او را فرا می‌گیرد و حالتی شبیه به مستی پیدا می‌کند. «جَآءَتْ ... بِالْحَقِّ»: به راستی فرا می‌رسد. واقعیت را می‌آورد و نشان می‌دهد. «کُنتَ ... تَحِیدُ»: کناره‌گیری می‌کردی. می‌گریختی.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه می‌گذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- مرگ، همراه با سختى و اضطراب و مایه بیهوشى و از خود بى خودى انسان «و جاءت سکرة الموت»
با توجه به معناى «سکرة» و کاربرد آن براى مرگ، برداشت یاد شده به دست مى آید.
۲- مرگ، سرنوشت محتوم هر انسان «و جاءت سکرة الموت بالحقّ»
ماضى آمدن فعل «جاءت»، بیانگر تحقق حتمى سکرات مرگ است. به علاوه واژه «بالحقّ» ممکن است تأکید همین معنا باشد و تحقق حتمى را افاده کند.
۳- سکرات مرگ، زداینده ابهام از چهره حقایق هستى «و جاءت سکرة الموت بالحقّ»
بنابراین که باء در «بالحقّ» براى تعدیه باشد، برداشت بالا به دست مى آید; یعنى، سکرات مرگ حق را مى آورد و حقایق را خواه نا خواه بر انسان آشکار مى سازد.
۴- پدیده مرگ در زندگى انسان، براساس حکمت و به دور از پوچى و بیهودگى «و جاءت سکرة الموت بالحقّ»
مراد از «بالحقّ» مى تواند این باشد که پدیده مرگ اصولاً پدیده اى است به حق و بایسته و این گونه نیست که فاقد حکمت باشد.
۵- انسان، همواره گریزان و روى گردان از لحظه مرگ خویش «ذلک ما کنت منه تحید»
۶- گریز آدمى از مرگ، گریزى بیهوده و تلاشى بى نتیجه «و جاءت سکرة الموت بالحقّ ذلک ما کنت منه تحید»
۷- حق، امرى گریزناپذیر، به رغم همه تلاش هاى بشر براى گریز از آن * «و جاءت سکرة الموت ... بالحقّ ذلک ما کنت منه تحید»
واژه «بالحقّ» قیدى است که بیانگر علت نیز مى باشد; یعنى، از آن جهت که حق است، حتماً تحقق پذیر خواهد بود; هر چند آدمى از حق و حقایق پس از مرگ، همواره روى گردان و گریزان است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دسته‌بندی موضوعی
آثار سکرات مرگبی تأثیری فرار از مرگبیهوشی هنگام مرگحتمیت حقحقانیت مرگقانونمندی مرگظهور حقایق هنگام مرگسختی مرگفرار از مرگحتمیت مرگحقیقت مرگویژگیهای انسانفرجام انسان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۸)
- جانکاهی و دهشتاوری حالت احتضار
- کفر کافران، باعث سختی جاندادن انان+۳ آیه
- انسان، علاقهمند به خود+۲ آیه
- مرگ، سرنوشتی حتمی برای انسان+۲ آیه
- هشدار خدا به انسانها، از عذاب قیامت+۳ آیه
- سکرات مرگ، سرنوشتی حق (حتمی)، درباره انسان
- حجابهای دنیایی، مایه غفلت و بی خبری انسان از حقیقت قیامت+۲ آیه
- بصیرت نسبت به قیامت، مانع از هر گونه غفلت و بی خبری از ان+۲ آیه
- تحقّق قیامت، برطرف کننده هرگونه غفلت درباره ان+۲ آیه
- برداشته شدن حجابهای دنیایی با تحقّق قیامت، مانع و رافع غفلت انسان+۲ آیه
- بصیرت و بینایی نسبت به حقایق اخرتی، مانع غفلت و بی خبری از ان+۲ آیه
- کفر کافران، باعث سختی جان دادن انان+۴ آیه
- حق بودن سکرات مرگ برای انسان، به رغم گریز از ان
- گریز و فرار انسان از مرگ
- شباهت احوال انسان، هنگام احتضار و مرگ به مستی
- اغاز قیامت و رستاخیز انسانها، از پیامدهای نفخ صور+۱ آیه
- پایان نیافتن زندگی انسان با مرگ و تداوم حیات او در قیامت، با نفخ صور+۳ آیه
- مرگ و نابودی انسانها، پیامد نفخ صور اول+۳ آیه