1- دوست و رفيق بد، انسان را به کجا مى‌کشاند؛ انسانى که مى‌توانست با ابرار هم‌نشين باشد، همراه و هم‌نشين شيطان گرديده است. «قَرِينُهُ»
2- ابليس، به ربوبيّت خدا معترف است. «قالَ قَرِينُهُ رَبَّنا»
3- به هوش باشيم که ابليس در قيامت از خود سلب مسئوليّت مى‌کند و از منحرفان تبرّى مى‌جويد. «ما أَطْغَيْتُهُ»
4- ابليس کار خود را تنها در محدوده دعوت و وسوسه مى‌داند، نه اجبار مردم.
«ما أَطْغَيْتُهُ»
«1». سبأ، 31.
«2». صافّات، 29.
«3». ابراهيم، 21.
«4». ابراهيم، 22.
جلد 9 - صفحه 224
5- کار انسان به جايى مى‌رسد که شيطان او را گمراه مى‌شمرد. قالَ قَرِينُهُ ... فِي ضَلالٍ بَعِيدٍ
6- دوزخيان در قيامت با ابليس جدال و تخاصم دارند. «لا تَخْتَصِمُوا لَدَيَّ»
7- به جاى جدال و مخاصمه با شيطان در قيامت که سودى ندارد، در دنيا به ستيز با او برخيزيم. «لا تَخْتَصِمُوا لَدَيَّ»
8- قهر خدا، بعد از اتمام حجت است. أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ ... قَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْکُمْ بِالْوَعِيدِ
9- گفتگوها و جرّ و بحث‌ها در قيامت، حکم الهى را تغيير نمى‌دهد و سبب بازنگرى و تجديد نظر در حکم نمى‌شود. «ما يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ»
10- تغيير حکم و تخفيف کيفر ظالم، سبب ظلم به مظلومان است. «ما يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَ ما أَنَا بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ»
11- به دوزخ افتادن مجرمان، ظلمى است که آنان در حق خود مرتکب شده‌اند، نه ظلم خدا در حق آنان. أَلْقِيا فِي جَهَنَّمَ ... وَ ما أَنَا بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ
12- دوزخ، داراى نوعى شعور است و مخاطب خداوند قرار مى‌گيرد و سؤال‌الهى را پاسخ مى‌دهد. «هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ»