اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالُوا لِجُلُودِهِم لِم‌َ شَهِدتُم عَلَينا قالُوا أَنطَقَنَا اللّه‌ُ الَّذِي أَنطَق‌َ کُل‌َّ شَي‌ءٍ وَ هُوَ خَلَقَکُم أَوَّل‌َ مَرَّةٍ وَ إِلَيه‌ِ تُرجَعُون‌َ «21»
و گفتند بجلود خودشان براي چه شهادت داديد
جلد 15 - صفحه 425
بر ضرر ما جلود در جواب آنها گفتند بزبان درآورد ما را خداي متعال آن خدايي که بزبان ميآورد هر چيزي را و او خلق کرد شما را اول دفعه و بسوي او برميگرديد.
وَ قالُوا لِجُلُودِهِم از باب مثال است و اينکه قول با ابصار و افئده و سمع و لسان و يد و رجل هم هست.
لِم‌َ شَهِدتُم عَلَينا اينکه شهادت اقرار بخطاء خود هست چون اقرار بر ضرر خود اقوي دليل بر اثبات است و شهود در قيامت منحصر باعضاء نيست انبياء و ائمه شهادت ميدهند فَکَيف‌َ إِذا جِئنا مِن کُل‌ِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئنا بِک‌َ عَلي هؤُلاءِ شَهِيداً نساء آيه 24 زمين اوقات شريفه ملائکه کتبه و حفظه همه شهود هستند.
قالُوا أَنطَقَنَا اللّه‌ُ الَّذِي أَنطَق‌َ کُل‌َّ شَي‌ءٍ خدايي که سنگ ريزه را به نطق ميآورد در کف مبارک رسول اللّه و سوسمار را بشهاده بوحدانيت او و رسالت رسول و هدهد را با سليمان و شجر را با موسي و سر مطهر ابي عبد اللّه را در چندين موضع و دواب فلوات را بر ائمه و غير اينها.
وَ هُوَ خَلَقَکُم أَوَّل‌َ مَرَّةٍ وَ إِلَيه‌ِ تُرجَعُون‌َ که هيچ بوديد چيز کرد و نيست بوديد هست کرد و سپس خاک شديد زنده کرد و بسوي او بازگشت کرديد (تنبيه) در موضوع سؤال قبر بعضي اشکال کردند که ما آرد در دهان مرده کرديم و پس از آن رجوع کرديم هنوز آرد در دهان او بود ما جواب داديم که روح انساني که جوهر ملکوتيست برميگردد ببدن نه روح حيواني که بخاريست و تمام شده و از او سؤال ميشود لکن از همين آيه ممکن است بگوئيم همين زبان بنطق ميآيد بدون اينکه حرکت کند و زنده شود چنانچه جلود و ابصار و سمع و يد و رجل بزبان ميآيند بدون اينکه حرکت کنند.