سوره فصلت، آیه ۲۱ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۹
وَ قَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنَا قَالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَ شَيْءٍ وَ هُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
آنها به پوستهای تنشان میگویند: «چرا بر ضدّ ما گواهی دادید؟!» آنها جواب میدهند: «همان خدایی که هر موجودی را به نطق درآورده ما را گویا ساخته؛ و او شما را نخستین بار آفرید، و بازگشتتان بسوی اوست!
معنی کلمات و عبارات
«أَنطَقَ کُلَّ شَیْءٍ»: خدا همه چیز را به گفتار انداخته است. یعنی امروز همه موجودات عالم سخن میگویند و اسرار را بازگو میکنند. چرا که پردهها از رازها به کنار رفته است (نگا: / ، طارق / . نهتنها در قیامت در دنیا هم همه ذرّات عالم به تسبیح و تقدیس خدا مشغول و مأموران رازبگوی خدایند، و هر ذرّهای صفحهای گویا از تاریخ هستی است. امّا هر یک دارای قلمی دیگر و زبانی دیگرند. امّا چگونه؟ شما انسانید و نمیدانید. «وَ هُوَ خَلَقَکُمْ ...»: دنباله سخن جلود، و یا مستأنفه است و فرموده آفریدگار جلود است.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - گفت وگوى آدمى با اعضا و جوارح خویش، در قیامت «و قالوا لجلودهم ... قالوا أنطقنا اللّه»
۲ - گلایه دشمنان خدا، در قیامت، از پوست بدن خود به خاطر شهادت علیه ایشان «و قالوا لجلودهم لم شهدتم علینا»
«لِمَ» مرکب از لام علت و ماى استفهامیه است. استفهام در «لِمَ شهدتم» مى تواند توبیخى باشد که در این صورت حاکى از اعتراض، گلایه و سرزنش است.
۳ - گواهى پوست بدن گناه کاران علیه آنان در قیامت، امرى شگفت و دور از انتظار براى ایشان «و قالوا لجلودهم لِمَ شهدتم علینا»
استفهام در «لِمَ شهدتم» مى تواند در مقام تعجب و شگفتى باشد.
۴ - اعطاى قدرت نطق و سخن گویى، به اعضاى انسان در قیامت، به اراده خداوند «قالوا أنطقنا اللّه»
۵ - خداوند، اعطا کننده قدرت نطق و سخن گویى به هر موجود «الذى أنطق کلّ شىء»
۶ - برخوردارى تمام موجودات در قیامت، از قدرت نطق و سخن گویى «قالوا أنطقنا اللّه الذى أنطق کلّ شىء»
برداشت بالا بر این پایه است که ظرف «نطق» در «أنطق کلّ شىء» قیامت باشد.
۷ - آخرت، صحنه بروز و ظهور حیات و شعور موجودات * «قالوا أنطقنا اللّه الذى أنطق کلّ شىء»
۸ - اعضا و جوارح آدمى، آگاه به وجود خداوند و قدرت و اقتدار او «قالوا أنطقنا اللّه الذى أنطق کلّ شىء»
۹ - خداوند، خالق و آفریننده انسان، براى نخستین بار و بدون سابقه و پیشینه «و هو خلقکم أوّل مرّة»
مراد از «أوّل مرّة» زمانى است که آدمى وجود نداشت و خداوند او را آفرید.
۱۰ - آفرینش انسان به وسیله خداوند، دلیل قدرت او بر اعطاى نطق به اعضا و جوارح آدمى «قالوا أنطقنا اللّه ... و هو خلقکم أوّل مرّة»
۱۱ - بازگشت انسان ها، تنها به سوى خداوند است. «و إلیه ترجعون»
تقدیم «إلیه» بر «ترجعون» مى تواند براى افاده حصر باشد.
۱۲ - معاد و بازگشت انسان به سوى خداوند، امرى قهرى و خارج از اختیار و انتخاب آدمى است. «و إلیه ترجعون»
برداشت یاد شده از مجهول آمدن فعل «ترجعون» استفاده شده است.
۱۳ - آفریدگار جهان و برپادارنده قیامت، قادر به ایجاد نطق و شعور در اعضا و جوارح انسان «قالوا أنطقنا اللّه ... و هو خلقکم أوّل مرّة و إلیه ترجعون»
جمله «و هو خلقکم» به منزله دلیلى بر قدرت خداوند در ایجاد نطق و سخن در اعضا و جوارح است.
۱۴ - آگاهى و شهادت اعضا و جوارح آدمى در قیامت به آفریدگارى خداوند و بازگشت همگان به سوى او «قالوا ... و هو خلقکم أوّل مرّة و إلیه ترجعون»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که جمله «و هو خلقکم ...» ادامه گفتار اعضا و جوارح انسان باشد.
۱۵ - خالقیت خداوند، نمایانگر قدرت او بر معاد و آفرینش دوباره آدمیان در قیامت «و هو خلقکم أوّل مرّة و إلیه ترجعون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۲۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۳۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۱–۲۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ابداع انسانتکلم اخروی موجوداتخداشناسی اعضای بدنشگفتی گواهی اخروی پوستمنشأ تکلم اعضای بدنمنشأ تکلم موجوداتگلایه اخروی از پوستگلایه اخروی دشمنان خداگواهان اخروی گناهکارانتکلم اخروی اعضای بدنگواهی اخروی پوستعلم به معادشعور اخروی موجوداتگواهی اخروی اعضای بدنخلقت اولیه انسان هامنشأ برپایی قیامتابداع خداحتمیت بازگشت به خدامنشأ خلقت انسانحتمیت معادخالق انسان هادلایل قدرت خدافرجام انسان هادلایل معادآثار اراده خداظهور حقایق در قیامتنشانه های قدرت خداعطایای خداخالقیت خداجهان بینی توحیدیقدرت خداویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
- به سخن در امدن اعضا و جوارح انسانها در قیامت، ایه خدا+۱ آیه
- افرینش انسان، ایه خدا+۲ آیه
- مُنْطِق
- افرینشِ نخستینِ انسان، از سوی خداوند، دلیل بر امکان معاد
- انسان، موجودی ماندگار پس از مرگ+۵ آیه
- خداوند، خالق و منشا افرینش انسان+۳ آیه
- اعتراف پوست دشمنان خدا علیه انان به قدرت خداوند، در قیامت+۲ آیه
- تعلّق اراده الهی به نطق، پاسخ پوست بدن دشمنان خدا به اعتراض انها+۲ آیه
- اعطای قدرت نطق و سخنگویی به پوست بدن در قیامت، به اراده الهی
- شعور و اگاهی پوست، به دو اصل مبدا و معاد و قدرت خداوند
- گلایه دشمنان خدا از پوست بدنشان، به علّت گواهی علیه انها+۲ آیه
- تعلّق اراده الهی به نطق، پاسخ پوست به گلایه دشمنان خدا از پوست بدنشان+۲ آیه
- گواهی پوست، علیه صاحبان خود، به اراده خداوند
- اعتراض جهنّمیان به گواهی پوستشان، علیه انان+۲ آیه
- اعتراض جهنّمیان، از گواهی اعضای بدنشان علیه انان
- به نطق در امدن پوستهای بدن جهنّمیان، در جواب اعتراض انان+۲ آیه
- گواهی پوستهای بدن جهنّمیان، علیه انها و اعتراض انان+۲ آیه
- اهمیّت شهادت گواهان، در حسابرسی بندگان+۳ آیه
- گلایه دشمنان خدا در قیامت، از پوست بدن خود، به علّت شهادت علیه انها+۲ آیه
- سؤال انسان در قیامت از پوست بدن خود، درباره علت گواهی دادن بر ضدّ او+۱ آیه
- سؤال انسان در قیامت از پوست بدن شان، درباره علّت گواهی دادن بر ضدّ او+۱ آیه
- عینیّت و تجسّم شعور و ادراک اعضای بدن، (زبان و دستها و پاها) در قیامت+۴ آیه
- اعضا و جوارح ادمی، ناظر و مراقب اعمال او+۳ آیه
- غفلت کافران از شهادت اعضا و جوارح، عامل جرات انان بر گناه+۱ آیه
- غفلت انسان از شهادت اعضا و جوارح در قیامت، عامل جرات وی بر گناه و معصیت+۲ آیه
- غفلت انسان از شهادت اعضا و جوارح، عامل جرات و نافرمانی وی، در برابر پروردگار+۱ آیه
- اتمام حجّت خداوند بر گناهکاران و مجرمان، در دنیا+۱ آیه
- اعتراض دشمنان خدا در قیامت، به پوست بدن خود، به علّت شهادت علیه ایشان+۱ آیه
- گواهی پوست دشمنان خدا علیه انان، در قیامت، شگفت و دور از انتظار برای ایشان+۱ آیه
- شهادت پوست بدن ادمی در قیامت، به افریدگاری خداوند و بازگشت همگان به سوی او+۱ آیه
- گواهی گوش ادمی در قیامت، به افریدگاری خداوند و معاد انسان+۱ آیه
- افرینش نخست انسان، دلیلی بر امکان معاد از جانب خدا+۱ آیه
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۵ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۵ آیه
- مُنْطق/ اسماوصفات