تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ لا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَ لا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَکَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ کَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ (34) جلد 11 - صفحه 373 وَ لا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ: و مساوى و برابر نيست ملت نيکو که دين اسلام و توحيد است، وَ لَا السَّيِّئَةُ: و ملت بد که غير دين اسلام و شرک است در مجازات و مکافات، زيرا 1- اول موجب رفع درجات و ثانى سبب هبوط در درکات باشد. 2- آنکه مساوى نيستند اعمال حسنه و افعال سيئه. 3- مساوى نيست خصلت حسنه و صفت سيئه، پس مساوى نيست صبر و غضب، و رفق و عنف، و حلم و جهل، و مدارات و غلظت، و عفو و انتقام، و تکبر و تواضع. و غيره 4- در تبيان و عين المعالى: حسنه دوستى آل رسول، و سيئه دشمنى ايشان است. «1» ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ‌: رفع کن سيئه را به آن حسنه‌اى که در نفس الامر آن نيکوتر است، يعنى غضب را به حلم تسکين ده، و گناه را به عفو، و لغو را به تغافل؛ يا دفع نما به کلام حق سخن باطل را. مراد به احسن، زيادتى مطلقه است. و مراد از حسنه و سيئه، افراد آنهاست، و معنى آنکه: مساوى نيستند افراد حسنه بلکه بعضى بر بعضى راجح‌اند و همچنين افراد سيئه مساوى با يکديگر نيستند. بنابراين معنى‌ «ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ»: آنست که دفع کن بدى را به حسنه‌اى که نيکوتر باشد از حسنه ديگر، يعنى هر گاه دو حسنه باشد سيئه را به احسن آن دفع کن مثلا اگر شخصى با تو بدى کند حسنه آنست که آن را عفو کنى و احسن آنکه به عوض آن به او احسان کنى، پس وضع احسن در موضع حسنه بجهت ابلغيت آن باشد در دفع سيئه به حسنه، پس هرگاه دفع سيئه نمائى به احسن، فَإِذَا الَّذِي‌: پس آن هنگام آن کسى، بَيْنَکَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ: ميان تو و ميان او دشمنى است، کَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ‌: گوئيا او دوستى کارساز بوده در دين خويش و مهربان در نسب، يعنى به ميامن اين خلق حسن، دشمنى که در دين معاند و منکر تو باشد دوست و شفيق گردد و يار و هوادار شود.