آیه ۳۴ سوره فصلت

سوره فصلت، آیه ۳۴ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۸۰

وَ لاَ تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَ لاَ السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌ حَمِيمٌ

هرگز نیکی و بدی یکسان نیست؛ بدی را با نیکی دفع کن، ناگاه (خواهی دید) همان کس که میان تو و او دشمنی است، گویی دوستی گرم و صمیمی است!

معنی کلمات و عبارات
«لاتَسْتَوی»: مساوی و برابر و یکسان نیست. «إدْفَعْ»: پاسخ بده (نگا: مؤمنون / ). از میان بردار (نگا: بقره / حجّ / ). «وَلِیٌّ»: دوست. رفیق. «حَمِیمٌ»: گرم. صمیمی. «إدْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ»: (نگا: مؤمنون / ).
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - مساوى نبودن خوبى و بدى، امرى روشن و آشکار «و لا تستوى الحسنة و لا السیّئة» ۲ - برخورد نیک و شایسته در برابر رفتارهاى زشت و ناپسند دشمنان، توصیه خداوند به پیامبر(ص) «و لاتستوى الحسنة و لا السیّئة ادفع بالتى هى أحسن» ۳ - سعه صدر و حسن برخورد - حتى با مخالفان - امرى بایسته براى رهبران جامعه اسلامى «ادفع بالتى هى أحسن» ۴ - جواز مقابله به مثل، در برابر برخوردهاى ناپسند * «ادفع بالتى هى أحسن» از واژه «أحسن» - که صفت تفضیلى است - مى توان استفاده کرد که برخورد نیک در برابر اعمال نادرست، بهترین روش و شیوه احسن است و این بدان معنا نیست که مقابله به مثل، در برابر بدى فاقد حسن باشد. ۵ - نقش اساسى اخلاق نیک مبلغان و رهبران دینى، در تأثیرگذارى بر دیگران «و من أحسن قولاً ... ادفع بالتى هى أحسن» ۶ - تأثیر شگرف حسن خلق و برخورد نیک، در تبدیل دشمنى ها به دوستى ها «فإذا الذى بینک و بینه عدوة کأنّه ولىّ حمیم» ۷ - رعایت اخلاق نیک و برخورد مناسب با دشمنان، امرى پسندیده و نیکو «ادفع ... فإذا الذى بینک و بینه عدوة» ۸ - تأثیرپذیرى سریع انسان ها، از اخلاق نیک دیگران «ادفع بالتى هى أحسن فإذا الذى بینک و بینه عدوة کأنّه ولىّ حمیم» با توجه به این که «إذا»ى فجائیه براى بیان ناگهانى بودن امرى به کار مى رود و نوعى ملازمه با سرعت و شتاب وقوع آن دارد، مطلب بالا استفاده مى شود. ۹ - برخوردهاى نامناسب، عامل تنش و اصطکاک در جامعه «ادفع بالتى هى أحسن ... کأنّه ولىّ حمیم» از مفهوم آیه شریفه استفاده مى شود که اگر محبت و مهرورزى، این قدرت را دارد که دشمن را به دوست واقعى تبدیل کند; پس معلوم مى شود ریشه بسیارى از دشمنى ها، برخوردهاى نامناسب است. ۱۰ - مسلمانان، موظف به انتخاب بهترین روش ها در جهت کاستن و یا زدودن دشمنى ها و تنش هاى اجتماعى «ادفع بالتى هى أحسن ... کأنّه ولىّ حمیم» ۱۱ - استفاده از امور روشن و همه فهم، در جهت تبلیغ و هدایت، روشى قرآنى است. «و لاتستوى الحسنة و لا السیّئة ... کأنّه ولىّ حمیم» تکیه بر اصل تفاوت خوبى و بدى - که امرى روشن و قابل فهم براى همگان است - به عنوان پیش درآمد سفارش به اخلاق نیک در تبلیغ، بیانگر مطلب یاد شده است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۰)
  • برخورد نیک در برابر رفتارهای ناشایست، زمینهساز اشتی و تبدیل دشمنیها به دوستی
  • ایجاد صمیمیّت و دوستی میان انسانها، بر اثر احسان به یکدیگر
  • مقایسه کردن، از روشهای تربیتی قران+۱ آیه
  • لزوم تسامح و تساهل و برخورد شایسته در برابر کافران و دشمنان دین، هنگام دعوت انان به سوی خدا+۱ آیه
  • اتّخاذ بهترین شیوه در برابر بدی دیگران، موجب همانند شدن دشمن به دوست صمیمی
  • اتّخاذ بهترین شیوه در برابر بدی دیگران موجب همانند شدن دشمن به دوست صمیمی
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) تحت تعلیم خداوند، در کیفیّت رفتار با مردم+۲ آیه
  • تبدیل دشمنیها به دوستیهای ریشهدار، از اثار حسن خلق
  • خوش خلقی و گفتار نیک، توصیه خداوند به بندگانش+۲ آیه
  • حسن خلق در معاشرت با دیگران، سفارش خداوند+۲ آیه
  • خصال نیک و انسانی، از اسباب حسن معاشرت با دیگران+۱ آیه
  • صبر و شکیبایی، از عوامل حسن خلق، در معاشرت با دیگران+۱ آیه
  • برتری روشن و قطعی حسنه بر سیّیه
  • لزوم حسن خلق و رفتار نیک، در برابر بدیها+۱ آیه
  • رعایت اخلاق نیک و برخورد مناسب با دشمنان، توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • برخورد نیک در برابر رفتار ناپسند دشمنان، تنها در توان انسانهای شکیبا+۱ آیه
  • تاثیر شگرف حسن خلق و برخورد نیک، در تبدیل دشمنیها به دوستیها
  • برخورد نیک و حسن خلق، موجب تبدیل شدن دشمنی به دوستی
  • افساد و اخلالگری در روابط انسانها، از دامهای شیطان+۳ آیه
  • دشمنی و کینه توزی بین انسانها، از ابزار شیطان+۳ آیه
  • صبرپیشگی عامل نیکی در برابر بدی دیگران+۲ آیه
  • صبر و شکیبایی مفیدتر و ارزشمندتر از قصاص و مقابله به مثل+۴ آیه
  • صبر، نشانه بهره مندی از کمال انسانی و خصلتهای نیک+۱ آیه
  • نیکی در برابر بدی دیگران از اخلاق انسانهای صبور+۳ آیه
  • صابران دارای شرح صدر و توان تحمل مخالفان+۱ آیه
  • توجّه به اصل بدیهی برتری نیکی بر بدی زمینه ساز صبر در برابر بدی دیگران+۱ آیه
  • خصلت نیک و کمال انسانی از عوامل دستیابی به خصلت شکیبایی+۱ آیه
  • رعایت عدالت، در براورد شخصیّت انسانها و گروهها و احترام به ارزشهای متعالی انان روشی الهی+۱ آیه
  • عفو و گذشت در برابر بدیها، بستری برای ایجاد دوستیها و پیوندهای محکم
  • برتری عفو و گذشت، نسبت به مقابله با بدیها
  • تحمّل در برابر عمل ناشایست دیگران و عفو، بهتر از مقابله به مثل، نزد خداوند+۳ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور عفو، در قبال بدیهای مشرکان+۱ آیه
  • عفو و چشم پوشی از بدیها و مقابله انها به نیکی، از توصیه های خداوند متعال+۱ آیه
  • دارا بودن مقام صبر و تحمّل، موجب گذشت انسانها در برابر بدیها+۱ آیه
  • دارا بودن فضایل اخلاقی، موجب گذشت انسان در برابر بدیها+۱ آیه
  • مساوی نبودن خوبی و بدی، امری اشکار در داوری عقل
  • برخورد نیک در مقابل برخوردهای گناه الود، از توصیه های خدا+۳ آیه
  • خداوند، تعلیم دهنده محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور صبر و شکیبایی، در برابر سختیها و ناملایمات+۱ آیه
  • صبر پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر بد رفتاریها و دفع ان به بهترین وجه، زمینهساز برطرف شدن دشمنیها و جلب دوستی دیگران+۱ آیه
  • دستیابی پیامبر صلی الله علیه و اله به خصلت نیکی در برابر بدی، در سایه شکیبایی+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور شکیبایی در برابر بدیهای دیگران و دفع ان به بهترین وجه+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به مدارا و ملایمت، هنگام روبهرو شدن با گفتار ناشایست مخالفان+۲ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله مامور به کارگیری بهترین روشها، در قبال بدیهای دشمنان+۱ آیه
  • دفع بدیهای دیگران به شیوه نیکو از اداب معاشرت+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله تحت تعلیم خداوند در کیفیت رفتار با مردم+۱ آیه
  • نیکی به جای بدی، موجب دوست مهربان شدن دشمن، برای انسان
  • پاسخ دادن بدیها با خوبی، زمینه پیدایش مهربانی
  • در امان نبودن مؤمنان از وسوسه شیطان جز با پناه بردن به خدا+۱ آیه
  • وسوسه و تلاش شیطان، در واداشتن مؤمنان به انتقامجویی+۱ آیه
واژه‌ها