اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَئِن أَذَقناهُ رَحمَةً مِنّا مِن بَعدِ ضَرّاءَ مَسَّتهُ لَيَقُولَنَّ هذا لِي وَ ما أَظُنُّ السّاعَةَ قائِمَةً وَ لَئِن رُجِعتُ إِلي رَبِّي إِنَّ لِي عِندَهُ لَلحُسني فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا بِما عَمِلُوا وَ لَنُذِيقَنَّهُم مِن عَذابٍ غَلِيظٍ (50)
هر آينه اگر بچشانيم باو رحمت خود را از بعد ضرري که به او وارد شده يعني رفع ضرر او را بکنيم و بازاء آن تفضلي باو کنيم هر آينه ميگويد اينکه تفضل و رحمت باقدام خود من است و گمان نميکنم قيامت برپا شود و هر آينه اگر برگردم بسوي پروردگار خود محققا از براي من هر آينه خوبيست و کساني که کافر شدند هر آينه بآنها خبر ميدهيم و آگاه ميکنيم بآنچه عمل کردهاند و هر آينه ميچشانيم آنها را از عذاب غليظ.
انسان اگر در ناز و نعمت و عزت و رياست و دولت و مکنت و ثروت باشد و صحت و سلامت ميگويد باقدام و عمليات خودم است از طرف خدا نميداند لذا ميفرمايد:
وَ لَئِن أَذَقناهُ رَحمَةً مِنّا مِن بَعدِ ضَرّاءَ مَسَّتهُ لَيَقُولَنَّ هذا لِي چنانچه قارون گفت إِنَّما أُوتِيتُهُ عَلي عِلمٍ عِندِي قصص آيه 78 و تمام مقاله کفّار همين است خيال ميکنند که آنچه دارند باقدامات خود آنها است مستند به خدا نميدانند.
وَ ما أَظُنُّ السّاعَةَ قائِمَةً گمان نميکنم قيامتي بر پا شود مثل اينکه شک دارم بلکه احتمال ضعيف ميدهم اگر خبري نباشد ما بکيف و لذت خود نائل شدهايم
جلد 15 - صفحه 448
و اگر بر فرض خبري باشد وَ لَئِن رُجِعتُ إِلي رَبِّي إِنَّ لِي عِندَهُ لَلحُسني همين نحوي که در دنيا عزيز و محترم هستيم آنجا هم همين است لکن قضيه بر عکس است
حلاوة الدنيا مرارة الاخرة و مرارة الدنيا حلاوة الاخرة.
فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا بِما عَمِلُوا خواه از اعمال قلبي باشد از عقائد و قصد و خيال سوء و چه نفسي باشد از اخلاق سوء و چه جوارحي باشد از افعال سوء وَ لَنُذِيقَنَّهُم مِن عَذابٍ غَلِيظٍ غليظ مقابل رقيق است يعني شدة و سنگين و با دوام است عذاب آنها.