اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثنَتَين‌ِ وَ أَحيَيتَنَا اثنَتَين‌ِ فَاعتَرَفنا بِذُنُوبِنا فَهَل إِلي خُرُوج‌ٍ مِن سَبِيل‌ٍ «11»
اينکه کفار فرداي قيامت ميگويند پروردگار ما دو مرتبه ما را ميراندي و دو مرتبه زنده کردي پس ما اعتراف بتقصير خود ميکنيم و گناهان خود پس آيا راه خروجي از براي ما هست.
قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثنَتَين‌ِ وَ أَحيَيتَنَا اثنَتَين‌ِ اختلاف کردند مفسرين در اينکه دو موت و دو احياء بعضي گفتند موت در دنيا و موت در قبر و احياء در قبر و در قيمة بعضي گفتند موت قبل از نطفه و موت در دنيا و احياء بعد از نطفه و در قيمة بدليل قوله تعالي کَيف‌َ تَکفُرُون‌َ بِاللّه‌ِ وَ کُنتُم أَمواتاً فَأَحياکُم ثُم‌َّ يُمِيتُکُم ثُم‌َّ
جلد 15 - صفحه 359
يُحيِيکُم ثُم‌َّ إِلَيه‌ِ تُرجَعُون‌َ- بقره آيه 26 بعضي گفتند موت قبل از نطفه و موت در دنيا و احياء بعد از نطفه و در قبر لکن تمام اينها تفسير برأي و تخرّص بغيب و خلاف ظاهر قرآن است امّا آيه شريفه «کُنتُم أَمواتاً» يعني نبود بوديد و اينکه آيه اما ته ميگويد که فعل الهي باشد و اما ته فرع حيات است و اما احياء در قبر روح بخاري حيواني نيست بدن مرده است فقط روح انساني که مجرّد است تعلق ميگيرد چنانچه تفصيل آن را در مجلّد سيم کلم الطيب در باب سؤال قبر بيان کرده‌ئيم و اينکه آيه شريفه يکي از ادلّه رجعت است که يک دسته از کفّار معاندين رجوع بدنيا ميکنند و از آنها انتقام کشيده ميشود چنانچه از حضرت صادق (ع) است فرمود
«في الرجعة»
و اينکه آيه هم يکي از شواهد آيه قبل است که در اخبار کافرين را بثلاثه و بني اميّه و اشباه آنها تفسير کردند زيرا جميع کفّار و مخالفين در رجعة رجوع نميکنند.
فَاعتَرَفنا بِذُنُوبِنا لکن فائده ندارد.
فَهَل إِلي خُرُوج‌ٍ مِن سَبِيل‌ٍ جواب: آن ديگر خروج نيست و ابد الاباد معذّب هستيد.