تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَناجِرِ کاظِمِينَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لا شَفِيعٍ يُطاعُ «18»
بعد از آن حضرت رسالت را امر به تخويف بندگان فرمايد که:
وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ: و بترسان کافران و عاصيان را از روز قيامت. و تسميه آن به «آزفه» به جهت نزديک شدن وقوع آنست «يا به تقدير»، يعنى بترسان ايشان را از وقت امر عظيمى که نزديک است رسيدن آن زمان، مشارفه آنها است با جهنّم. إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَناجِرِ: وقتى که دلهاى مردمان نزديک حنجره‌هاى ايشان بود. يعنى دلها از فزع آن روز از محل خود خارج و به حلقها آيند و همانجا بماند، نه برگردند تا صاحبان آنها بياسايند، و نه بيرون آيند تا خلاصى يابند. کاظِمِينَ: در حالتى که فرو خورندگانند خشم را در آنروز، يا پر باشند از غم و اندوه از شدت فزع. ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ: نيست براى ستمکاران در آن روز قيامت، هيچ خويشى مشفق که عذاب را از ايشان دفع نمايد، وَ لا شَفِيعٍ يُطاعُ: و نه شفاعت کننده که اطاعت کرده شود، يعنى شفاعتش قبول گردد.
«1» بحار الانوار ج 7 ص 271 روايت 37 بنقل از نهج البلاغه حکمت 292 (ترجمه فيض الاسلام)
«2» مجمع البيان، ج 4 ص 518.
جلد 11 - صفحه 293
تنذير:
ذات احديت الهى از راه لطف و مرحمت نسبت به بندگان به تبليغ پيغمبر اعلام فرمايد از وحشت و فزع روز قيامت که به مرتبه‌اى است که قلبها از محلش کنده شود و بيايد به حنجره و گلوگير آنها شود نه پائين رود و نه بالا آيد، غيظ و خشم بنهايت آنها را فرا رسد.
در توحيد اين بابويه رحمه اللّه از حضرت باقر عليه السّلام روايت نموده: ما من مؤمن يرتکب ذنبا الا سائه ذلک و ندم عليه و قد قال النّبى: کفى بالنّدم توبة، و قال عليه السّلام: من سرّته حسنة و سائته سيّئة فهو مؤمن، فانّ من لم يندم على ذنب يرتکبه فليس بمؤمن و لم تجب له الشّفاعة و کان ظالما، و اللّه تعالى يقول: ما للظالمين من حميم و لا شفيع يطاع. «1» نيست هيچ مؤمنى مرتکب شود گناهى را مگر آنکه بد آيد او را آن گناه و پشيمان شود بر آن، و بتحقيق فرمود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله: کفايت کند به پشيمانى توبه و فرمود آن حضرت: هر که خوشحال کند او را حسنه و بد آيد او را سيئه، پس او مؤمن است. بدرستى که هر که پشيمان نشود بر گناهى که مرتکب شده، پس نيست مؤمن و موجب نشود براى او شفاعت و ظالم باشد، و خداى تعالى فرمايد: «ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لا شَفِيعٍ يُطاعُ».