تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَ ما تُخْفِي الصُّدُورُ «19»
يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ: مىداند خدا چشمى را که خيانت کننده است، يعنى به دزدى نگاه کند به چيزى که حلال نباشد نظر کردن به آن، وَ ما تُخْفِي الصُّدُورُ: و آن چيزى را که پوشيده گردانيده است سينهها، يعنى علم او احاطه دارد به ضمائر و سرائر مخلوقات.
«1» توحيد صدوق (چ جامعه مدرسين- قم) باب 63 ص 408 ذيل روايت 6 به روايت امام موسى بن جعفر عليه السّلام.
جلد 11 - صفحه 294
تبصره:
آيه شريفه نهى ضمنى دارد به خيانت چشمها و مخاطرات وارده در قلبها، که علم الهى احاطه دارد به تمام آن. ابن عباس گفته: خيانت چشم آنست که مردى در ميان جماعتى نشسته باشد و زنى بر ايشان بگذرد و به پنهانى در او نگاه کند، و بنا به حديث شريف «اول النظر لک و الثانيه عليک لا لک و الثالثه فيها الهلاک» «1»، نظر دومى خيانت و نظر سيمى مورد هلاکت باشد. بنابراين مؤمن معتقد به اين آيه البته به تمام جهات مراقب اعضاء و جوارح خود باشد که خيانتى از آنها صادر نگردد، خصوصا پوشيدن چشم.
در محاسن- از حضرت صادق عليه السّلام: ما اعتصم احد بمثل ما اعتصم بغضّ البصر فانّ البصر لا يغضّ عن محارم اللّه الا و قد سبق الى قلبه مشاهدة العصمة و الجلال «2».
تمسک ننمايد هيچکس به مثل آنچه تمسک کند شخص به پوشيدن چشم، زيرا چشم پوشيده نشود از محرمات الهى مگر آنکه سبقت کرده باشد به قلب او مشاهده عصمت و جلال ربوبى.