تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
هُوَ الْحَيُّ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ فَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ (65)
هُوَ الْحَيُ: او است زنده، يعنى منفرد به حيات ذاتيه نه غير او، لا إِلهَ إِلَّا هُوَ: نيست هيچ معبودى سزاوار پرستش و ستايش مگر ذات يگانه او. تکرار کلمه توحيد به جهت مبالغه است در اقرار بندگان به يگانگى او. فَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ:
پس بخوانيد او را در حالتى که خالص کنندگان باشيد، لَهُ الدِّينَ: براى او دين خود را از شرک يا طاعت را از ريا و آنچه منافات با خلوص است.
تنبيه:
اخلاص عبارت است از آنکه قصد قربت مجرد باشد از جميع شوائب، و مخاطره آن بسيار است.
عيون اخبار- ابن بابويه- از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام: قال الدنيا کلها جهل الا مواضع العلم و العلم کله حجة الا ما عمل به و العمل کله رياء الا ما کان مخلصا و الاخلاص على خطر حتى ينظر العبد بما يختم له. فرمود: دنيا تمام آن جهل است مگر مواضع علم، و علم هم تمامش حجت باشد مگر آنچه عمل شود به آن، و عمل هم تمام آن رياء باشد مگر آنچه را که خالص باشد، و اخلاص هم بر خطر است تا آنکه نظر کند بنده به آنچه ختم شود کار او.
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ: بر اثر اين هدايت عظمى و نعمت کبرى بگوئيد همه: ستايش و سپاس مر خداى را است که پروردگار عالميان است.
حضرت صادق عليه السّلام فرمايد: شکر هر نعمتى اگرچه بزرگ باشد اينست که حمد کنى خداى عزّ و جلّ را «1».
«1» بحار الانوار ج 71 ص 43- 42 روايت 40 بنقل از خصال 1/ 13.
جلد 11 - صفحه 331