اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد أَرسَلنا رُسُلاً مِن قَبلِک‌َ مِنهُم مَن قَصَصنا عَلَيک‌َ وَ مِنهُم مَن لَم نَقصُص عَلَيک‌َ وَ ما کان‌َ لِرَسُول‌ٍ أَن يَأتِي‌َ بِآيَةٍ إِلاّ بِإِذن‌ِ اللّه‌ِ فَإِذا جاءَ أَمرُ اللّه‌ِ قُضِي‌َ بِالحَق‌ِّ وَ خَسِرَ هُنالِک‌َ المُبطِلُون‌َ (78)
وَ لَقَد أَرسَلنا رُسُلًا مِن قَبلِک‌َ که گفتند صد و بيست و چهار هزار انبياء بودند لکن بسياري از آنها مقام رسالت نداشتند و آنهايي که مقام رسالت و تبليغ داشتند بر قومي که بزبان ما پيغمبر مي‌گوييم آنها هم بسيار بودند.
مِنهُم مَن قَصَصنا عَلَيک‌َ مثل آدم، ادريس، نوح، ابراهيم، اسمعيل اسحق، يعقوب، يوسف، ذا الکفل، داود و سليمان، يونس، و الياس و شعيب، موسي، هارون، عيسي، محمّد (ص) که شرح حال آنها و قوم آنها در قرآن بيان شده.
وَ مِنهُم مَن لَم نَقصُص عَلَيک‌َ يا براي اينکه آن مقدار که بيان فرموده کافي بوده يا براي اينکه حکمت و مصلحت در بيان آنها نبوده يا جهات ديگري داشته که از فهم ما بيرون است.
وَ ما کان‌َ لِرَسُول‌ٍ أَن يَأتِي‌َ بِآيَةٍ آيه معجزه است که دليل بر رسالت او باشد و حجّة کافيه بر قوم.
إِلّا بِإِذن‌ِ اللّه‌ِ مکرّر گفته‌ايم که معجزه فعل الهي است و از قدرت بشر خارج است و لذا معجزه نام شده عجز آورنده است که بشر عاجز از آن است حتّي خود انبياء و از اينکه جهت نشانيست بين خدا و خلق مثل مهر و امضاء که دليل بر صدق رسالت او است فقط آنچه در قدرت بشر است القاء عصا است لکن حيّه و جان شدن عصا فعل الهي است و امثال اينها غرض در تحت اختيار رسول
جلد 15 - صفحه 403
نيست.
فَإِذا جاءَ أَمرُ اللّه‌ِ روز قيامت که تمام زنده ميشوند که نفخ صور به امر الهي ميشود تمام از قبور قيام ميکنند که ميفرمايد ثُم‌َّ نُفِخ‌َ فِيه‌ِ أُخري فَإِذا هُم قِيام‌ٌ يَنظُرُون‌َ- زمر آيه 68- وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَإِذا هُم مِن‌َ الأَجداث‌ِ إِلي رَبِّهِم يَنسِلُون‌َ- يس آيه 51- و نيز ميفرمايد وَ نُفِخ‌َ فِي الصُّورِ فَجَمَعناهُم جَمعاً کهف آيه 99- قُضِي‌َ بِالحَق‌ِّ بين المؤمن و الکافر و المظلوم و الظّالم و المطيع و العاصي و الحق و الباطل.
وَ خَسِرَ هُنالِک‌َ المُبطِلُون‌َ خسران زيان است که اعمال آنها هباء منثورا ميشود و بده‌کار هم هستند در جهنّم معذّب.