آیه ۷۸ سوره غافر

سوره غافر، آیه ۷۸ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۶

وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلاً مِنْ قَبْلِكَ مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنَا عَلَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ وَ مَا كَانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلاَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَإِذَا جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ قُضِيَ بِالْحَقِ وَ خَسِرَ هُنَالِكَ الْمُبْطِلُونَ

ما پیش از تو رسولانی فرستادیم؛ سرگذشت گروهی از آنان را برای تو بازگفته، و گروهی را برای تو بازگو نکرده‌ایم؛ و هیچ پیامبری حق نداشت معجزه‌ای جز بفرمان خدا بیاورد و هنگامی که فرمان خداوند (برای مجازات آنها) صادر شود، بحق داوری خواهد شد؛ و آنجا اهل باطل زیان خواهند کرد!

معنی کلمات و عبارات
«قَصَصْنَا»: بازگو کرده‌ایم. «مَا کَانَ لِرَسُولٍ»: هیچ پیغمبری حق نداشته است. هیچ پیغمبری را نسزیده است. «آیَةٍ»: مراد معجزه پیشنهادی دیگران است. «قُضِیَ بِالْحَقِّ»: دادگرانه داوری شده است. یعنی خدا پیغمبران و ایمانداران را از مهلکه نجات داده است و کفّار و معاندان را نابود نموده است (نگا: هود / و و . «هُنَالِکَ»: آنجا. آن وقت. این واژه به عنوان ظرف مکان و ظرف زمان به کار می‌رود (نگا: آل‌عمران / ، اعراف / یونس / ، فرقان / ، احزاب / ). «فَإِذَا جَآءَ أَمْرُ اللهِ قُضِیَ بِالْحَقِّ وَ خَسِرَ هُنَالِکَ الْمُبْطِلُونَ»: معنی دیگر این بخش از آیه چنین است: هنگامی که فرمان خدا صادر شد و قیامت بپا شد، دادگرانه داوری می‌گردد، و آنجا باطلگرایان زیانمند می‌گردند.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، پیش از بعثت پیامبراسلام(ص)، رسولانى بسیار فرستاده است. «و لقد أرسلنا رسلاً من قبلک» تنکیر «رسلاً» براى بیان تکثیر است. ۲ - رسولان الهى، انسان هایى بزرگ و برجسته «و لقد أرسلنا رسلاً» تنکیر «رسلاً» مى تواند براى افاده تعظیم باشد. ۳ - خداوند، تنها سرگذشت برخى از رسولان را براى پیامبر اسلام(ص) بازگو کرده و برخى دیگر را نقل نکرده است. «رسلاً من قبلک منهم من قصصنا علیک و منهم من لم نقصص علیک» ۴ - در قرآن، تنها سرگذشت برخى از فرستادگان الهى بازگو شده است. «رسلاً من قبلک منهم من قصصنا علیک و منهم من لم نقصص علیک» برداشت یاد شده مبتنى بر این احتمال است که مقصود از آیه شریفه، نقل داستان هاى پیامبران در قرآن باشد. ۵ - پیامبران، بدون اذن پروردگار، توانایى آوردن هیچ معجزه اى را ندارند. «و ما کان لرسول أن یأتى بأیة إلاّ بإذن اللّه» مقصود از «آیة» در این جا معجزه است. ۶ - تمامى معجزات فرستادگان الهى، به اذن خدا و در چهار چوب مشیت و مصالح مقدر شده او بود. «و ما کان لرسول أن یأتى بأیة إلاّ بإذن اللّه» ۷ - معجزات پیامبران، در جهت اثبات حق و ابطال باطل بود. «و ما کان لرسول أن یأتى بأیة إلاّ بإذن اللّه» جمله «و خسر هنالک المبطلون» در ذیل آیه، قرینه است براین که معجزات رسولان، در راستاى زیان زدن به باطل گرایان و مبارزه با جریان باطل است. ۸ - معجزات فرستادگان الهى، در حقیقت فعل خدا بود که با واسطه پیامبران صورت مى پذیرفت. «و ما کان لرسول أن یأتى بأیة إلاّ بإذن اللّه» برداشت یاد شده از این نکته استفاده مى شود که از یک سو، معجزات از نظر ظاهرامر، به وسیله پیامبران صورت مى پذیرفت و از سوى دیگر، خداوند این عمل را در قلمرو اذن و فرمان خود مى داند. بر این اساس استنباط مى شود که معجزه حقیقتاً از آن خدا است و پیامبران واسطه اجراى آن مى باشند. ۹ - قیامت، روز داورى خداوند میان خلایق است. «فإذا جاء أمر اللّه قضى بالحقّ» ۱۰ - داورى خداوند، بر اساس حق است. «فإذا جاء أمر اللّه قضى بالحقّ» ۱۱ - حکم خداوند به عذاب کافران در دنیا، مطابق حق است. «فإذا جاء أمر اللّه قضى بالحقّ» برداشت یاد شده بر این احتمال است که مقصود از «أمر اللّه» عذاب دنیوى (استیصال) باشد; چنان که موارد بسیارى در قرآن به همین معنا آمده است; مانند عذاب طوفان نوح که از آن چنین یاد شده است: «قال لاعاصم الیوم من أمر اللّه ...»، (هود، آیه ۴۳). ۱۲ - قیامت، روز کشف زیان کارى اهل باطل «و خسر هنالک المبطلون» ۱۳ - خسارت و زیان بارى اهل باطل، به هنگام نزول عذاب استیصال «و خسر هنالک المبطلون»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۴ - «عن على(ع) [فى قوله «و منهم من لم نقصص علیک»] انّه قال: بعث اللّه نبیّاً أسود لم یقص علینا قصته; [منبع: مجمع البیان، ج ۸، ص۸۳۰; نورالثقلین، ج ۴- ، ص ۵۳۷، ح ۱۱۷.] از امام على(ع) درباره سخن خداوند «و منهم من لم نقصص علیک» روایت شده که فرمود: خدا پیامبرى سیاه چهره را مبعوث کرده بود که قصه او را براى ما نقل نکرده است».

احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
  • معجزات، ایات خدا برای مردم+۳ آیه
  • . اوردن معجزه از سوی پیامبران، منوط به اذن خدا+۱ آیه
  • نزول عذاب بر اقوام ستمپیشه به فرمان خداوند
  • وقوع قیامت به امر تکوینی خداوند+۴ آیه
  • معجزه هر پیامبری، برخاسته از امر تکوینی خداوند+۲ آیه
  • ارایه معجزه به وسیله پیامبران منوط به اذن الهی+۲ آیه
  • مبعوثشدن پیامبرانی پیش از محمّد(صلی الله علیه واله)+۷ آیه
  • ذکر نام تعدادی از پیامبران مبعوث شده در طول تاریخ و عدم ذکر نام برخی دیگر در قران+۱ آیه
  • ارایه معجزات ازسوی انبیا به مردم، منوط به اجازه خدا+۱ آیه
  • زیان و خسارت، فرجام اهل باطل در قیامت
  • تبیین تاریخ انبیا برای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) از جانب خداوند+۳ آیه
  • داوری به حق خداوند
  • حکم خداوند به عذاب کافران در دنیا، مطابق حق
  • حرمت مخالفت با انبیا+۲ آیه
  • باطل گرایی، عامل خسران در قیامت+۱ آیه
  • رسالت گروهی از انبیا قبل از دوران محمّد(صلی الله علیه واله)+۹ آیه
  • معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۵ آیه
  • قران، بازگو کننده قصّه انبیا(علیهم السلام) برای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • مخفی بودن رسالت گروهی از انبیا، دلیل ذکر نشدن نام و قصّه های انان از جانب خدا+۱ آیه
  • خداوند، بیانگر قصّه پاره ای از پیامبران برای نبیّ اکرم(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • وحی الهی، تنها منبع قصّه های قران+۴ آیه
  • خداوند بیانگر قصّه پاره ای از پیامبران برای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • وقوع قیامت، به امر تکوینی خدا+۲ آیه
  • تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان+۴ آیه
  • بیان سرگذشت پیامبران و برخورد ناروای امّتها با انان، به جهت تسلّا بخشیدن و دلداری به پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • مُرسِل/ اسما و صفات+۴ آیه
  • ارایه معجزه از هر پیامبری، برخاسته از امر تکوینی خداوند+۲ آیه
  • معجزه ارایه کردن همه پیامبران، فقط به اذن خداوند+۱ آیه
  • ارایه معجزات برای مردم، همگی از ایات و نشانههای یگانه پروردگار هستی+۴ آیه
  • امکان ارایه معجزات از سوی پیامبران، تنها با اذن خداوند+۴ آیه
  • ارایه معجزات انبیا به مردم، منوط به اجازه خداوند+۲ آیه
  • تحقق معجزات و منشا ان، تنهابدست خداوند+۴ آیه
  • معجزات پیامبران دارای منشا الهی+۶ آیه
  • استمرار نبوّت و برانگیخته شدن پیامبرانی تا مبعوث شدن محمّد صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • معجزه، از دلایل رسالت انبیا+۵ آیه
واژه‌ها