اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَلا لِلّه‌ِ الدِّين‌ُ الخالِص‌ُ وَ الَّذِين‌َ اتَّخَذُوا مِن دُونِه‌ِ أَولِياءَ ما نَعبُدُهُم إِلاّ لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي إِن‌َّ اللّه‌َ يَحکُم‌ُ بَينَهُم فِي ما هُم فِيه‌ِ يَختَلِفُون‌َ إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَهدِي مَن هُوَ کاذِب‌ٌ کَفّارٌ «3»
آگاه باشيد از براي خدا دين خالص است.
يعني خدا قبول نميفرمايد مگر دين خالص را خلوص در دين اينست که چيزي در دين داخل نکنند و چيزي از آن را کسر نگذارند که مکرر گفته‌ايم ايمان
جلد 15 - صفحه 281
مرکب ارتباطيست مثل نماز اگر چيزي بر آن افزوده شود يا کم شود عمدا نماز باطل است و نماز نيست همين نحو اگر يک بدعتي در دين گذارده شود و لو مثل تکتّف در نماز يا تأمين پس از حمد يا ترک تسميه در سوره يا غسل بجاي مسح يا سجده بر غير ما يصح السجود عليه يا افطار قبل از مغرب و از اينکه قبيل ها بسيار است از دين خارج ميشود يا قبول ايمان از روي خوف يا طمع ايمان نيست يا رياء در عمل و عبادت که در کليه عبادات علاوه بر قربت خلوص هم شرط است و امروز در ميان جامعه ايمان بسيار کم است چه اندازه احکام الهيه تعطيل است حد زنا حد سرقت حد قتل عمدي و خطايي حد شرب تقسيم ميراث حد بلوغ و هزارهاي ديگر آنهم نه فقط از روي عصيان باشد بلکه از روي انکار است حتي ترک واجبات و فعل محرمات که واجب الهي را واجب نداند و حرام الهي را حرام نشمارد ايمان و دين خالص نيست «اينکه رشته سر دراز دارد» اکنون تا کجا کشيده شده و بعد از اينکه تا کجا کش پيدا کند حتي دارد اگر کسي از دنيا رفت با ايمان خالص ملائکه تعجب ميکنند که چه نحو ايمان خود را حفظ نموده.
وَ الَّذِين‌َ اتَّخَذُوا مِن دُونِه‌ِ أَولِياءَ ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي إِن‌َّ اللّه‌َ يَحکُم‌ُ بَينَهُم فِي ما هُم فِيه‌ِ يَختَلِفُون‌َ و کساني که گرفتند براي پرستش از غير خداوند متعال اوليائي و آلهه‌اي بعنوان اينکه ما پرستش نميکنيم اينها را مگر براي اينکه ما را نزديک کنند بسوي خدا قرب و منزلتي محققا خداوند حکم ميفرمايد بين آنها در آنچه آنها بودند در او اختلاف ميکردند توضيح کلام اينکه مشرکين منکر خدا نبودند مثل طبيعيين لکن ميگفتند ما چون خدا را نديده‌ايم و در عبادت توجه لازم دارد ما اينکه اصنام و شمس و قمر و کواکب و ملک و جن و برخي از حيوانات مثل گاو و گوساله و شجر و حجر را مقرب درگاه الهي ميدانيم بآنها توجه ميکنيم تا آنها شفاعت کنند در پيشگاه احديت و ما قرب و منزلت پيدا کنيم نزد او ولي غافل از اينکه انسان در هر حالي مواجه
جلد 15 - صفحه 282
شيئي است لکن خداوند متعال که احاطه بجميع ممکنات دارد و از هر چيزي بانسان نزديک‌تر است که ميفرمايد وَ نَحن‌ُ أَقرَب‌ُ إِلَيه‌ِ مِن حَبل‌ِ الوَرِيدِ ق آيه 15 بهر طرفي توجه کند توجه بخدا است چنانچه ميفرمايد وَ لِلّه‌ِ المَشرِق‌ُ وَ المَغرِب‌ُ فَأَينَما تُوَلُّوا فَثَم‌َّ وَجه‌ُ اللّه‌ِ بقره آيه 109 و فرق است بين قبله و بين پرستش قبله مسلمين کعبه معظمه قبلا بيت المقدس قبله ملائکه بيت المعمور لکن کعبه و بيت المقدس و بيت المعمور را نميپرستيدند پرستش مختص باو است و بس لذا ميفرمايد:
وَ الَّذِين‌َ اتَّخَذُوا مِن دُونِه‌ِ أَولِياءَ و غير خدا را پرستش ميکنند.
ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي مقول قول مشرکين است چه به زبان قال بگويند يا بزبان حال که ما عبادت اينها را نميکنيم مگر ما را به خدا نزديک کنند.
(سؤال) يک چوب و فلز چه قربي دارد که انسان را بخدا نزديک کند!
(جواب) اينکه مشرکين اصنام خود را تخيّل ميکردند شبيه ملائکه و آنها را مقرب ميدانستند چنانچه اول دستگاه شيطان براي شرک اينکه بود که صورة انبياء را و مجسمه آنها را بپرستيد تا قرب بخدا پيدا کنيد.
(تنبيه) اينکه آيه شريفه و لو در عبده اصنام است لکن بتنقيح مناط کساني که توجه بغير انبياء و ائمه پيدا کردند و جعل خليفه کردند آنها هم در اينکه حکم شريک هستند که ميفرمايد:
إِن‌َّ اللّه‌َ يَحکُم‌ُ بَينَهُم فِي ما هُم فِيه‌ِ يَختَلِفُون‌َ حکم الهي اينست إِنَّکُم وَ ما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ حَصَب‌ُ جَهَنَّم‌َ أَنتُم لَها وارِدُون‌َ لَو کان‌َ هؤُلاءِ آلِهَةً ما- وَرَدُوها وَ کُل‌ٌّ فِيها خالِدُون‌َ انبياء آيه 98 و 99.
إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَهدِي مَن هُوَ کاذِب‌ٌ کَفّارٌ محققا خداوند هدايت نميکند کسي را که دروغ‌گو باشد و کافر باللّه و کفران نعمت او را بکند.
عدم هدايت نه براي کوتاهي در دعوت باشد بلکه براي عدم قابليت محل
جلد 15 - صفحه 283
است چون قلب سياه شد قساوت گرفته از قابليت افتاده لذا إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَهدِي اينکه همه اسباب هدايت از اعطاء عقل و ارسال رسول و انزال قرآن و جعل احکام کافي بر هدايت او نيست نطفه پاک ببايد که شود قابل فيض و رنه هر سنگ و گلي لؤلؤ و مرجان نشود مَن هُوَ کاذِب‌ٌ علي اللّه و رسوله و اوليائه.
کَفّارٌ کفران نعمتهاي الهي ميکنند چه نعمتي بالاتر از اينکه است که ميفرمايد لَقَد مَن‌َّ اللّه‌ُ عَلَي المُؤمِنِين‌َ إِذ بَعَث‌َ فِيهِم رَسُولًا مِن أَنفُسِهِم يَتلُوا عَلَيهِم آياتِه‌ِ وَ يُزَکِّيهِم وَ يُعَلِّمُهُم‌ُ الکِتاب‌َ وَ الحِکمَةَ وَ إِن کانُوا مِن قَبل‌ُ لَفِي ضَلال‌ٍ مُبِين‌ٍ آل عمران آيه 158 و مع ذلک منکر شوند و کفران کنند و تکذيب کنند.