اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
خَلَقَکُم مِن نَفس‌ٍ واحِدَةٍ ثُم‌َّ جَعَل‌َ مِنها زَوجَها وَ أَنزَل‌َ لَکُم مِن‌َ الأَنعام‌ِ ثَمانِيَةَ أَزواج‌ٍ يَخلُقُکُم فِي بُطُون‌ِ أُمَّهاتِکُم خَلقاً مِن بَعدِ خَلق‌ٍ فِي ظُلُمات‌ٍ ثَلاث‌ٍ ذلِکُم‌ُ اللّه‌ُ رَبُّکُم لَه‌ُ المُلک‌ُ لا إِله‌َ إِلاّ هُوَ فَأَنّي تُصرَفُون‌َ «6»
خلق فرمود شما افراد بشر را از يک نفس واحده حضرت آدم ابو البشر پس جعل فرمود از نفس واحده زوج او را حوا ام البشر و نازل فرمود از براي شما هشت نوع از انعام جفت جفت و خلق ميفرمايد شما را در شکم مادرهاي شما خلق بعد از خلق در سه ظلمت و تاريکي اينست شما را اللّه پروردگار شما از براي او است ملک عالم نيست الهي مگر او پس بکجا صرف ميکنيد.
خَلَقَکُم خطاب بجميع افراد بشر است از زمان آدم الي يوم القيمه.
جلد 15 - صفحه 286
مِن نَفس‌ٍ واحِدَةٍ همان زمان که خطاب شد بملائکه که إِنِّي جاعِل‌ٌ فِي الأَرض‌ِ خَلِيفَةً و اسکلت آدم را از گل ورزيده تمام کرد و روح در او دميده شد.
ثُم‌َّ جَعَل‌َ مِنها زَوجَها از بقيه گل آدم حوا را خلق فرمود.
وَ أَنزَل‌َ لَکُم مِن‌َ الأَنعام‌ِ ثَمانِيَةَ أَزواج‌ٍ که در سوره انعام ميفرمايد ثَمانِيَةَ أَزواج‌ٍ مِن‌َ الضَّأن‌ِ اثنَين‌ِ وَ مِن‌َ المَعزِ اثنَين‌ِ- الي قوله تعالي- وَ مِن‌َ الإِبِل‌ِ اثنَين‌ِ وَ مِن‌َ البَقَرِ اثنَين‌ِ- الايه آيه 144 و 145 و معني اينکه نيست که هشت جفت آفريد که 16 فرد باشد بلکه هشت فرد آفريد که هر دو فرد جفت يکديگر بودند نر و ماده و انزال آنها هم بمعني خلق آنها است و احداث و ايجاد آنها از همين آب و خاک چنانچه ميفرمايد يا بَنِي آدَم‌َ قَد أَنزَلنا عَلَيکُم لِباساً يُوارِي سَوآتِکُم وَ رِيشاً اعراف آيه 25 با اينکه لباس از قطن و پشم بود که از همين آب و خاک بوجود آمده بود و تعبير بانزال شايد تقدير در عالم بالا شده يا بتوسط باران از زمين روئيده شده چنانچه ميفرمايد وَ فِي السَّماءِ رِزقُکُم وَ ما تُوعَدُون‌َ و الذاريات آيه 22.
(سؤال) بقيه حيوانات مثل حمار بغل اسب حيوانات وحشي مثل غزال و طيور اينها هم براي منافع بشر خلق شده‌اند چه خصوصيتي اينکه انعام ثمانيه دارند!
(جواب) اينکه جعل اينها براي اکل و رزق شده ولي آنها و لو مأکول اللحم باشند غرض اولي براي فوائد ديگريست.
يَخلُقُکُم فِي بُطُون‌ِ أُمَّهاتِکُم از آن وقتي که نطفه مرد با نطفه زن در رحم منعقد ميشود که ميفرمايد إِنّا خَلَقنَا الإِنسان‌َ مِن نُطفَةٍ أَمشاج‌ٍ دهر آيه 2.
خَلقاً مِن بَعدِ خَلق‌ٍ که ميفرمايد وَ لَقَد خَلَقنَا الإِنسان‌َ مِن سُلالَةٍ مِن طِين‌ٍ ثُم‌َّ جَعَلناه‌ُ نُطفَةً فِي قَرارٍ مَکِين‌ٍ ثُم‌َّ خَلَقنَا النُّطفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقنَا العَلَقَةَ مُضغَةً فَخَلَقنَا. المُضغَةَ عِظاماً فَکَسَونَا العِظام‌َ لَحماً ثُم‌َّ أَنشَأناه‌ُ خَلقاً آخَرَ فَتَبارَک‌َ اللّه‌ُ أَحسَن‌ُ-
جلد 15 - صفحه 287
الخالِقِين‌َ مؤمنون آيه 12 و 13 و 14.
فِي ظُلُمات‌ٍ ثَلاث‌ٍ ظلمة بطن و رحم و مشيمة اشاره به اينکه احدي قدرت ندارد خداوند در اينکه ظلمات چه تصرفاتي دارد.
ذلِکُم‌ُ اللّه‌ُ رَبُّکُم که چه نحو تربيت ميکند و چه تبديلاتي دارد.
لَه‌ُ المُلک‌ُ ملکوت السموات و الارض قُل مَن بِيَدِه‌ِ مَلَکُوت‌ُ کُل‌ِّ شَي‌ءٍ- مؤمنون آيه 90 فَسُبحان‌َ الَّذِي بِيَدِه‌ِ مَلَکُوت‌ُ کُل‌ِّ شَي‌ءٍ يس آيه 83.
لا إِله‌َ إِلّا هُوَ معني واضح است.
فَأَنّي تُصرَفُون‌َ پس بکجا ميرويد و برميگرديد از حق بباطل از توحيد بشرک از اسلام بکفر از ايمان بضلالت از اطاعت بمعصيت.
ترسم نرسي بکعبه اي اعرابي || اينکه ره که تو ميروي به ترکستان است