اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَيسَ اللّهُ بِکافٍ عَبدَهُ وَ يُخَوِّفُونَکَ بِالَّذِينَ مِن دُونِهِ وَ مَن يُضلِلِ اللّهُ فَما لَهُ مِن هادٍ (36)
آيا نيست خداوند به اينکه بنده خود را کفالت و حفظ فرمايد از کليه شرور و آفات و اينکه مشرکين و کفار و منافقين ميترسانند تو را که رسول محترم هستي بکساني که و چيزهايي که از غير خدا هستند و کسي را که خداوند او را گمراه دارد پس نيست از براي او هدايت کنندهاي.
انسان اگر بوظائف ديني خود عمل کند و تقصيري از او سر نزند خداوند او را از کليه خطرات حفظ ميفرمايد و براي او کافيست که در کنف حفظ الهي باشد و تسليم مقدرات الهي باشد و لو تمام اهل دنيا در مقام اذيت و آزار او برآيند
اگر تيغ عالم بجنبد زجا || نبرّد رگي تا نخواهد خدا
أَ لَيسَ اللّهُ بِکافٍ عَبدَهُ کيست در مقابل قدرت الهي عرض اندام کند.
وَ يُخَوِّفُونَکَ بِالَّذِينَ مِن دُونِهِ مشرکين ميگفتند که اصنام ما و جمعيت مشرکين
جلد 15 - صفحه 314
اگر دست از دعوت بتوحيد برنداري خواهند تو را بقتل رسانند و چندين مرتبه هم تصميم قتل او را گرفتند تا زمان هجرت و پس از هجرت هم چندين مرتبه در غزوات تصميم داشتند و خداوند نصرت فرمود و آنها را مخذول و منکوب کرد و هم چنين کفار يهود و نصاري و مهمترين منافقين اصحاب عقبه و مخصوصا در نصب امير المؤمنين که خداوند ميفرمايد بَلِّغ ما أُنزِلَ إِلَيکَ مِن رَبِّکَ الي قوله وَ اللّهُ يَعصِمُکَ مِنَ النّاسِ.
وَ مَن يُضلِلِ اللّهُ اينکه هايي که از قابليت هدايت خارج شدند بواسطه سياهي دل و قساوت و عناد و عصبيت و هواهاي نفساني و کبر و نخوت و در ضلالت افتادند خداوند هم آنها را بخود واگذارد که معني يضلل اللّه است چنانچه گفته شد فَما لَهُ مِن هادٍ در چند آيه قبل بيان شد کسي که از قابليت افتاده احدي نميتواند او را هدايت کند زيرا تناقض لازم ميايد بواسطه اينکه اگر هدايت شد کشف ميشود که قابليت داشته چون شيئي که بمقام فعليت رسيد همين دليل است بر اينکه قابليت داشته و با فرض عدم قابليت تناقض لازم ميايد و جمع بين متناقضين وجود و عدم از محالات اوليه است.